Bacak Tansiyonu ve Kalp Damar Sağlığı
Ayak bileğinden ölçülen bacak tansiyonu, kalp damar hastalıkları ve diyabet gibi damar harabiyetine yol açabilen kronik rahatsızlıkların erken belirtilerini yakalamak adına son derece değerlidir. Acil Tıp Uzmanı Dr. Ayşegül İşlek Yüksel, haftada en az bir kez düzenli olarak bacak tansiyonunun ölçülmesi gerektiğini vurguluyor. Bacak tansiyonunun, aynı yöndeki kol tansiyonundan genellikle 1 veya 2 birim yüksek çıkması beklenir. Ancak bu ölçüm çok daha yüksek değerler gösteriyorsa, bu durum kalp krizlerine yol açabilen damar tıkanıklığı veya diyabetle sıkça ilişkilendirilen damar kireçlenmesi belirtisi olabilir. Öte yandan bacak tansiyonu daha düşükse, bu durum periferik arter hastalığını işaret edebilir ve bu tablo kalp krizi ya da felç gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Dr. Yüksel, sağ ve sol kol arasındaki tansiyon farklarının yüksek çıkmasının aort damarı yırtılması gibi ölümcül hastalıkların habercisi olabileceğini belirterek, tansiyon kontrolü yapılırken her iki koldan da ölçüm yapılmasının önemine dikkat çekiyor.
İki Kol Arasındaki Tansiyon Farkı
“İki kol arasındaki tansiyon farkı yüzde 20’den fazla olmamalıdır.” diyen Dr. Yüksel, el bileğinden ölçüm yapan tansiyon aletlerinden ziyade, ‘manşon’ adı verilen koldan ölçüm yapan ev tipi otomatik tansiyon aletlerinin daha doğru sonuçlar verdiğini belirtiyor. “Çoğu vatandaşımızın evinde otomatik tansiyon aleti bulunmaktadır. Koldan ölçen ve bilekten ölçen aletler mevcuttur. Ancak koldan ölçenleri daha çok tavsiye ediyoruz. Ölçüm sırasında dinlenmiş bir şekilde, ayaklarımızın yere temas ettiği bir pozisyonda ve oturarak tansiyonumuzu ölçmemiz gerekiyor. Sağ koldan ölçüm yapıyorsak, sol koldan da ölçüm almayı unutmamalıyız. Sağ ve sol kol arasındaki tansiyon farkı çok fazla olmamalıdır. Eğer yüzde 20’den fazla bir fark varsa, örneğin sağ koldan 12’ye 7 ölçtüğünüz bir tansiyon, sol kolda 8’e 5 çıkıyorsa, bu kadar yüksek bir fark, damar yırtılması anlamına gelen ölümcül bir aort diseksiyonunu akla getirebilir ki bu, acil müdahale gerektiren bir durumdur.”
Bacak Tansiyonunun Önemi
“Haftada bir kez bacak tansiyonu da ölçülmelidir.” ifadesini kullanan Dr. Yüksel, ayak bileğinden yapılan tansiyon ölçümünün de kalp hastalıkları hakkında önemli ipuçları sunduğunu belirtiyor. “Bu nedenle haftada bir kez bacak tansiyonunun ölçülmesi gereklidir. Bunu yapmak için koldan bağlanan tansiyon aletini aynı şekilde ayak bileğine bağlamak yeterlidir. Fizik kanunları her yerde geçerlidir; kol yukarıda, kalp ortada ve bacak da aşağıda. Dolayısıyla koldaki tansiyon düşük olsa da kan kalbe akabilir. Ancak bacak tansiyonu düşükse, kanın kalbe yeterli düzeyde ulaşması mümkün olmayabilir. Normalde, bacak tansiyonunun koldan 1-2 birim daha yüksek çıkması beklenir.”
Tansiyon Farkları ve Olası Sorunlar
Dr. Yüksel, kalp krizi veya felç gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen damar hastalıklarının işaretçisi olabilecek kol-bacak tansiyonu oranının ‘Ankle-Brachial Index’ yani ABI indeksi denilen bir ölçümleme sistemi kullanılarak belirlendiğini ifade ediyor. “Ölçtüğümüz taraftaki bacak tansiyonunun büyük olanı, aynı taraftaki koldan ölçülen büyük tansiyona böleriz. Eğer çıkan sonuç 0,9’dan daha düşükse, bu durum damar tıkanıklığı ve kalp damar hastalıklarını düşünmemize neden olur. Eğer sonuç 1,5 katından yüksekse, bu durumda şeker hastalığı veya aterosklerotik hastalıklar yani damar kireçlenmesi aklımıza gelir. Yani kol ve bacaktan ölçülen tansiyon eşit olmayacak, 1-2 birim yüksek olması beklenir. Örneğin, koldan ölçülen tansiyon 12 ise, aynı yöndeki bacak tansiyonunun 13-14 olması beklenir. Ancak eğer bu değerler 18-20’ye çıkıyorsa, bu bir sağlık problemi işareti olabilir. Tansiyon değerlerinin eşitliği ise varislerin bir göstergesi olabilir. Koldan ölçülen tansiyon yüksek çıktığında klasik hipertansiyon düşünülmelidir. Eğer koldan 12 çıkan bir tansiyon, bacakta 9 çıkıyorsa, bu durum atardamarda bir tıkanıklık veya periferik arter hastalığı anlamına gelebilir.”
News
