Gelişmeler ve Güncel Veriler
Maryland Üniversitesi GLAD Laboratuvarı’nın, Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI) Küresel Orman İzleme platformu tarafından sağlanan yeni verilere göre, sadece tropikal birincil ormanlarda gerçekleşen kayıplar yaklaşık 6,7 milyon hektar olarak tespit edildi. Bu alan, adeta Panama ülkesi büyüklüğünde bir bölgenin tamamen yok olması anlamına geliyor. En büyük nedenlerden biri olan orman yangınları, bu ciddi kayıpların başlıca sorumlusu olarak öne çıkıyor. 2023 yılına göre, birincil orman yangınlarının sayısında beş katlik bir artış gözlemlendi. Sadece bu yangınlar sonucu ortaya çıkan sera gazı emisyonu ise 4,1 gigaton seviyesine yükseldi. Bu miktar, bir yıl boyunca tüm hava yolu ulaşımının yarattığı karbon emisyonlarının dört katına tekabül ediyor.
Haber kaynağı Euronews’in aktardığına göre; Brezilya, 2024 yılında en yüksek orman kaybını yaşayan ülke konumunda. Ülke, COP30 konferansına ev sahipliği yapmayı planlarken, tropikal ormanların toplam kayıplarının %42’sine neden oldu. Yangınlar, bu kayıpların %66’sını oluşturuyor. Tarımsal faaliyetler nedeniyle çıkan yangınlar, iklim değişikliği ve El Niño etkisiyle gelen kuraklık, bu yangınların artışında önemli faktörler arasında yer alıyor. Brezilya’nın ardından, %200 oranında artış gösteren Bolivya ikinci sırada bulunuyor. Yaklaşık 1,5 milyon hektarlık orman kaybı yaşayan Bolivya, orman alanı bakımından daha büyük olan Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ni geride bıraktı. Kongo’da da yangınlar nedeniyle orman kaybı %150 oranında arttı. Bu ülkelerin ormanları, dünya karbon döngüsünde kritik bir rol üstlenen yutak alanlar olarak biliniyor; ancak artan yangınlar, bu fonksiyonlarını tehdit ediyor.
Öte yandan, Kolombiya’da orman kayıplarındaki artış %50 seviyesine ulaşmış olsa da, bu durumun başlıca nedeni yangınlar değil, siyasi ve toplumsal faktörler olarak öne çıkıyor. Barış görüşmelerinin sekteye uğraması, yasa dışı madencilik faaliyetleri ve uyuşturucu koka üretimi gibi unsurlar, ormanların tahrip olmasında etkili oluyor.
Yangınlar, sadece tropik bölgelerde değil, Rusya ve Kanada gibi kuzey ormanlarını da olumsuz etkiliyor. 2024 yılı, Küresel Orman İzleme verilerine göre hem tropikal hem de boreal (kuzey) ormanların aynı yıl içinde büyük ölçüde yangınlara sahne olduğu ilk yıl olarak kayıtlara geçti. Bu bölgelerdeki ormanlar, iklim değişikliğine bağlı olarak kuraklık ve yangınlara karşı daha hassas hale geliyor.
Ancak, bazı ülkelerde olumlu gelişmeler de yaşanıyor. Örneğin, Endonezya, tüm olumsuz koşullara rağmen orman kaybını %11 oranında azaltmayı başardı. Malezya ise yaklaşık %13’lük bir azalma kaydetti. Bu gelişmeler, yerli toplulukların öncülüğünde geliştirilen koruma projeleri ve kapsamlı arazi politikalarının etkinliğinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Bolivya’daki Charagua Lyambae koruma alanı, 2024 yılında yangınları uzak tutmayı başaran başarılı örnekler arasında yer alıyor.
Genel tablo ise hâlâ umut vaat etmiyor. Glasgow’da 2021’de imzalanan uluslararası deklarasyona rağmen, orman kaybı hedefleri 2030’a yaklaşırken, kayıplar devam ediyor. Ormanların korunması için yangın önleme tedbirleri, sürdürülebilir ticaret zincirlerinin oluşturulması ve daha fazla finansal destek şart görünüyor. WRI’dan Kelly Levin, “Veriler, söz verilen taahhütler ve kaydedilen ilerleme arasındaki derin uçurumu net bir şekilde ortaya koyuyor” diyerek, mevcut durumun ciddiyetini vurguluyor.
News
