DSÖ’den Küresel Alarm: Sivrisinek Kaynaklı Chikungunya Virüsü Artıyor
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), sivrisinekler aracılığıyla yayılabilen ve ciddi sağlık riskleri taşıyan Chikungunya virüsü konusunda dünya genelinde alarm seviyesini yükseltti. 2004 yılında başlayan ve büyük çapta salgınlara yol açan bu virüsün, yeni salgınlarla birlikte küresel bir tehdit haline gelmekte olduğu açıklandı.
119 Ülkede Virüs Aktifliği Tespit Edildi
Chikungunya virüsü, enfekte sivrisineklerin ısırması sonucu bulaşmakta olup, yüksek ateş ve şiddetli eklem ağrılarına neden olmaktadır. DSÖ yetkilisi Diana Rojas Alvarez, şu ana kadar virüsün 119 ülkede tespit edildiğini ve dünya nüfusunun yaklaşık 5,6 milyar kişisinin bu virüse karşı risk altında olduğunu belirtti.
2004 Salgınıyla Benzerlikler ve Tekrarlama Endişeleri
Rojas Alvarez, 2004-2005 yıllarında Hint Okyanusu bölgesinde ortaya çıkan ve hızla yayılan büyük salgını hatırlatarak, bugünkü bulaşma kalıplarının o dönemle neredeyse aynısı olduğunu dile getirdi. O dönemde, yarım milyondan fazla kişi enfekte olmuştu. DSÖ raporlarına göre, 2025 yılının başından itibaren Reunion, Mayotte ve Mauritius gibi adalarda yeni salgınlar görülmeye başlandı. Sadece Reunion Adası’nda, nüfusun üçte biri enfekte olma riskiyle karşı karşıya kalmış durumda.
Kıtalararası Yayılım ve Güncel Durum
Virüs, şu anda Afrika ülkeleri arasında Madagaskar, Somali ve Kenya gibi bölgelerde hızla yayılmakta. Güney Asya ülkelerinde ise salgın seviyesinde bulaşlar rapor edilmekte. Avrupa’da ise ithal vakalar ve yerel bulaşlar tespit edilmekte. Fransa’da bazı yerel bulaş vakaları doğrulanmış, İtalya’da ise şüpheli vakalar araştırılmakta. DSÖ, önlemler alınmadığı takdirde bu durumun daha da kötüleşebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Virüsün Yayılma Senaryosu ve Potansiyel Riskler
Her ne kadar ölüm oranı %1’in altında olsa da, milyonlarca kişinin enfekte olması halinde bu rakamlar ciddi bir sağlık krizine dönüşebilir. DSÖ’nün önceliği, ülkeleri zamanında uyarmak ve erken müdahale planlarını devreye sokmak. Bu sayede, salgının önüne geçilmesi ve kontrol altına alınması hedefleniyor.
Sivrisinekler ve İklim Değişikliğinin Etkisi
Chikungunya virüsü, Aedes aegypti ve Aedes albopictus (kaplan sivrisineği) türleriyle bulaşmakta. İklim değişikliği nedeniyle, kaplan sivrisineğinin kuzey enlemlerine doğru yayılması, daha önce görülmemiş bölgelerde yeni salgınların kapısını aralamaktadır. Sivrisinekler, sabah erken ve öğleden sonra geç saatlerde en aktif zamanlardır ve bu dönemlerde korunma önlemlerine özellikle dikkat edilmelidir.
Türkiye’de Durum ve Riskler
Türkiye’de Chikungunya bildirimi zorunlu hastalıklar arasında yer almamakla birlikte, arbovirüsler listesinde gözetim altında tutulmaktadır. Seyahat eden kişilerde zaman zaman ithal vakalar rapor edilmekte olup, özellikle Karadeniz kıyıları ve Marmara Bölgesi’nde, virüsü taşıyabilen Aedes albopictus türünün görülmeye başlaması, olası yerel bulaş riskini artırmaktadır.
Belirtiler ve Tanı
Virüs, enfekte sivrisinek tarafından ısırıldıktan sonra 4 ila 8 gün içinde belirtiler göstermeye başlar. En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Yoğun yüksek ateş
- Şiddetli eklem ağrıları
- Vücutta, kollarda ve bacaklarda kırmızı döküntüler
- Göz arkasında ağrı
Bazı vakalarda eklem ağrıları aylar hatta yıllar sürebilir. Şu an için, Chikungunya’ya karşı yaygın olarak kullanılan aşı veya özel bir tedavi bulunmamaktadır.
Korunma Yöntemleri ve Alınacak Önlemler
En etkili korunma yöntemi, sivrisinek ısırıklarını engellemektir. Bu amaçla:
- Sivrisinek kovucu ürünler tercih edilmelidir
- Açık alanlarda vücut açıkta kalmamalıdır
- Pencerelere sineklik takılmalıdır
- Suyu birikebilecek saksı, kova gibi kaplar düzenli olarak boşaltılmalıdır
- Seyahat sırasında ve özellikle riskli bölgelerde ekstra önlemler alınmalıdır
News
