2018 yılında Çinli bilim insanı He Jiankui, dünya tarihinde ilk kez insan embriyolarının genetik yapısını değiştirerek ikiz kız bebeklerin (ve daha sonra üçüncü bir bebeğin) doğmasını sağladı. Bu çarpıcı girişim, uluslararası bilim ve etik camiasında büyük yankı uyandırdı. Ancak, bu olay yalnızca bir bilimsel başarı değil, aynı zamanda etik sınırların ciddi şekilde sorgulanmasına neden olan bir dönüm noktası oldu. He Jiankui’nin bu girişimi, genetik mühendisliğin potansiyel risklerini ve sorumluluklarını yeniden gündeme taşıdı.
Bu deneyin ardındaki gerçek motivasyon ve başlangıç amacı ise oldukça ilginç ve karmaşıktı. Aslında He Jiankui’nin hedefi, HIV virüsüne karşı bağışıklık kazanmış bireyler yaratmak değildi. O, CRISPR-Cas9 teknolojisini kullanarak CCR5 genini devre dışı bırakmayı planlamıştı. Bu gen, bazı insanların doğal olarak HIV’e karşı direnç göstermesine neden olan genetik bir varyanttı. Ancak, bu müdahale, bilimsel açıdan birçok risk ve etik sorun da beraberinde getirdi. Yan etkiler, denetimsizlik ve etik dışı uygulama biçimleri nedeniyle deneyin güvenilirliği ciddi şekilde sorgulanmaya başlandı.
İkizlerin Kimlikleri ve Günümüzdeki Durumları
İkiz kızlara verilen rumuzlar Lulu ve Nana, bilimsel literatüre ve medya raporlarına göre, sağlıklı bir şekilde dünyaya geldiler. Ancak, Çin hükümeti bu süreci büyük ölçüde gizli tutmayı tercih etti ve çocukların kimlikleri, sağlık durumu ve gelişimleri hakkında kamuya açık herhangi bir bilgi paylaşılmadı. Günümüzde, bu çocuklar 6 yaşına ulaşmış olsa da, onların mevcut durumu ve gelişimleri hakkında kesin bilgiler bulunmamaktadır. Bazı sızıntı ve iddialara göre, çocuklar devlet gözetiminde medikal gözlem altına alınmış ve gelişim süreçleri yakından takip edilmektedir. Ancak, bu bilgiler doğrulanmamış ve resmi kaynaklardan teyit edilmemiştir.
Üçüncü Bebeğin Doğumu ve Gizlilik
He Jiankui, daha sonra üçüncü bir bebeğin de genetik olarak değiştirilmiş şekilde doğduğunu açıkladı. Bu bebek hakkında da kamuoyuna herhangi bir resmi bilgi veya belge sunulmamıştır. Bu gizlilik, deneyin etik ve yasal sınırların çok dışında gerçekleştiğinin göstergesidir.
Bilim Adamının Hukuki ve Toplumsal Sonuçları
He Jiankui’nin bu girişimi, uluslararası arenada büyük tepki topladı. Çin hükümeti, olaya müdahale ederek bilim insanını tutukladı ve etik dışı tıbbi uygulamadan dolayı 3 yıl hapis cezası verdi. 2022 yılında serbest bırakıldıktan sonra, yeniden bilimsel çalışmalar yapmaya çalışsa da, küresel bilim camiası tarafından ciddi şekilde dışlandı ve itibarı büyük ölçüde zedelendi. Bu olay, insanlık tarihinde genetik müdahale ve etik sınırların tartışıldığı en önemli kırılmalardan biri olarak kabul ediliyor.
CRISPR teknolojisi sayesinde, gelecekte genetik hastalıkların ortadan kaldırılması ve önlenmesi mümkün olabilecek olsa da, bu teknolojinin etik ve hukuki sınırlarının net olarak belirlenmesi zorunludur. “Tasarım bebekler” ve biyolojik eşitsizlikler gibi tartışmalar, bu gelişmelerle birlikte daha da derinleşiyor.
News
