İran hükümeti, küresel internet bağlantısını kalıcı olarak kısıtlamayı hedefleyen planları üzerinde hareket halinde. Uzmanlar, artık internet erişiminin yalnızca devlet kontrollü bir ayrıcalık olarak sunulacağını öne sürüyor. Filterwatch adlı araştırma kuruluşunun sızdırılan raporuna göre uluslararası ağa erişim, 2026’daki kısıtlamalarla tamamen durdurulabilir.
Filterwatch lideri Emir Reşidi, İranlı vatandaşların çoğunun sadece ulusal ağ üzerinden iletişim kuracağını belirtiyor. Devlet, sıkı denetimli bir kapalı ağ kurarak dış dünyayla bağlarını koparmayı hedefliyor; bu ağ, vatandaşların kullanımına açılacak fakat yalnızca devletin onayladığı uygulamalara ve servis sağlayıcılara açık olacak. Yetkililer, bu adımın kalıcı olduğunu vurguluyor ve serbest internetin geri gelmeyeceği mesajını sık sık yinelemekte.
Yeni plan, Yetkililer tarafından güvenlik taraması yapılan kullanıcılar ile hükümetin onayını almış olan İranlılar’a küresel internete erişim kapısı aralayacak, fakat bu erişim de filtreli bir sürüm üzerinden sağlanacak. Bu durum, ülkenin dijital iletişimini tamamen dış dünya ile kesebilir.
KAPALI AĞ NASIL ÇALIŞIYOR?
İran’da mevcut internet kesintileri, rejime karşı yürütülen protestoların ardından 8 Ocak’ta başlatıldı ve şu ana kadar görülen en yoğun dijital karartma olarak değerlendiriliyor. Hükümet yetkilileri, uluslararası internetin en az 20 Mart’a kadar kapalı kalacağını açıkladı. Kesintilerde Çin’den ithal edilen gelişmiş filtreleme teknolojilerinin kullanıldığına dair işaretler mevcut; bu cihazlar ağ altyapısına bağlanarak trafiği izliyor ve ülke genelinde denetim kapasitesine sahip görünüyorlar.
Analistler, İran’ın dış dünyadan tamamen izole edilmiş bir iç ağ kurduğunu belirtiyor. İç ağa özel olarak inşa edilen bu sistemde sadece devletin onayladığı mesajlaşma servisleri ve arama motorları çalışmakta; bu uygulamalar dış dünyadan izlenebilir ve dış internetle bağlantı taşımıyor.
EKONOMİYE BİR DAHA OLACAK
Bir zamanlar ABD Dışişleri Bakanlığı’nda görev yapmış bir yetkili, bu adımın hem korkutucu hem de maliyetli olacağını söylüyor. Kalıcı bir kopuşun ekonomik ve kültürel etkilerinin ağır olacağını vurguluyor. Yetkili, “Rejimin bu adımı atması ihtimal dahilinde; ancak bu, devletin elini zayıflatabilir. Ekonomiye verilecek zararların sorumluluğu İran makamlarının üstünde olacaktır.” diye konuştu. Dijital haklar çevreleri alarm halinde olsa da, İran’ın bu dijital izolasyonu kalıcı hale getirip getiremeyeceği henüz net değil. Rejim, şu anki sıkı denetimden ve protestoları bastırma gücünden memnun görünüyor.
News
