Alçak ve Yüksek Tatra Dağları arasında saklı Vlkôlinec köyü, turizm fırtınasına dayanmakta zorlanırken UNESCO listesiyle ilgili tartışmaların merkezinde yer alıyor. Köy halkı, koruma statüsünün başlangıçta onurlu bir misyon olarak görüldüğünü ancak günümüzde yaşam alanlarını “ölü bir açık hava müzesine” dönüştürdüğünü ifade ediyor.
Yılda yaklaşık 100 bin turistin ziyaret ettiği bu köyde, yaşayan insan sayısı sadece 14’e inmiş durumda. 1993 yılında yedi aileden oluşan 27 kişilik nüfus, bugün dört aileyle sınırlı kalırken gençler iş için köyden ayrılıyor, çocuklar ve torunlar ise yalnızca tatillerde geri dönüyor.
UNESCO evlerinin yalnızca ahşap yapıların korunmasıyla değil, köyün yaşayan bir yerleşim olarak kalmasıyla da ilgili olduğunu belirten uzmanlar, günümüzde bu gerçekliğin hızla değiştiğini vurguluyor. Köyün yaşlı sakinlerinden Anton Sabuha, UNESCO listesinden çıkmanın bazı talepleri daha esnek hale getireceğini düşünse de, katı kuralların hayvan beslemesini ve tarımsal faaliyetleri kısıtladığını söylüyor. Çiti ve özel mülk tabelalarıyla çevrili evlerinin içini turistlerin ziyaret ettiği gerçeği, mahremiyet hissini zedeliyor.
Doğa ve tescilli dokunun korunması, köylülerin günlük yaşamını etkileyen temel zorluklar arasında öne çıkıyor. Köyün kültürel miras uzmanı Miloš Dudaš’a göre UNESCO listesi, köyün hâlen yaşayan bir yer olarak kalmasına odaklanmıştı; fakat şu an bu odak giderek zayıflıyor.
Onur ve prestij ile birlikte gelen sorunlar da büyüyor. Listeye girmenin getirdiği itibar, aynı zamanda mahremiyetin kaybolması ve yaşam alanlarının yazlık ya da konaklama amaçlı kullanıma dönüştürülmesi tehlikesini doğuruyor. Yerel halk, bisikletçilerin sınırlamalara rağmen köyden geçmesinden, uygun olmayan hediyelik eşya dükkanları ve fast food büfelerinin ortaya çıkmasından yakınırken, doğal doku ile tarihi mirasın korunması için daha sıkı kurallara rağmen turizm baskısının süregelmesi endişesi taşıyor.
UNESCO’dan çıkışin ihtimali ise hem Slovakya devleti hem de UNESCO’nun onayını gerektiren, nadir ve siyasi açıdan hassas bir süreç olarak değerlendiriliyor. Vlkôlinec, Orta Avrupa’daki korunmuş üç geleneksel köyden biri olarak kalmayı sürdürse de, bu statünün sürdürülmesi köylülerin hayat tarzını ve yerel ekonomiyi yeniden şekillendirmek zorunda kalabilir.
News
