Fiziksel aktivitenin kronik hastalıkların yanı sıra beyin sağlığı üzerinde de belirgin etkileri olduğunu pek çok uzman vurguluyor. Özellikle depresyon ve bunama gibi sorunlarda düzenli hareketin adeta bir ilaç rolü üstlendiğini ifade eden Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Kaynak Selekler, hareketin beyindeki etkilerini şöyle özetliyor:
Sağlıklı uzun ömür için olmazsa olmaz — Düzenli egzersiz beyin kan akımını düzenler, kan basıncını düşürür, lipid dengesini iyileştirir, trombosit kümelenmesini engeller ve beyin metabolizmasını güçlendirir. Bununla birlikte depresyon ve kaygıyı hafifletir; kişinin ruh halini iyileştirir, kuvvet ve dayanıklılığı artırır, vücut yağı oranını düşürür, iştahı düzenler ve uyku kalitesini artırır. Bu etkiler, yaşam süresini olumlu yönde uzatma eğilimindedir.
5-10 yıl ekstra süre kazandırabilir — Bilimsel veriler, düzenli egzersiz yapan yaşlıların beyin fonksiyonlarının ek olarak yıllar boyunca iyi düzeyde kaldığını gösteriyor. Orta ve yüksek yoğunlukta egzersiz yapanlarda hafıza ve düşünme becerileri, yapmayanlara göre gelecek yıllarda daha iyi seyreder. Hareketsiz bir yaşam sürenlerle karşılaştırıldığında, düzenli egzersiz yapanların demans riskinin anlamlı şekilde azaldığı görülüyor. Az egzersiz yapanlarda ise beyin yaşlanması konusunda fazladan 10 yıl fark ortaya çıkabiliyor.
Gri cevherin genişlemesi — Kalori yakımını gerektiren pek çok aktivite, beyin gri maddesinin miktarını artırır. Gri madde, düşünme, hafıza ve karar verme süreçleri için kritik olduğundan, bu alanın genişlemesi sağlıklı beyin işlevlarını destekler. Bahçe işleriyle uğraşmak ya da dans etmek gibi düzenli hareketler, Alzheimer riskini yaklaşık %50 oranında azaltabilir. Düzenli fiziksel aktiviteye sahip olmayanlar ile karşılaştırıldığında, orta ya da yüksek düzeyde etkinlik gösterenlerin demans riski önemli ölçüde daha düşüktür.
Beyin sağlığı ve hafıza merkezi — Düzenli egzersiz, yaşlılarda beyin hacminin küçülmesini yavaşlatır ve demans gelişim riskini azaltır. Özellikle hafıza merkezi olan hipokampus üzerinde olumlu etkisi belirgindir; yaşlılarda bu etki, 75 yaşını aştıkça daha belirgin hale gelebilir.
Püf noktaları — Beyin sağlığı için en önemli unsur, egzersizin düzenli olarak sürdürülmesidir. Yoğunluk gerektirmeyen hafif ya da orta seviyedeki hareketler de demans riskini azaltmada etkilidir. Yaş ilerledikçe evde bile hareket etmeyi sürdürmek ve bağımsız alışkanlıkları korumak, genel faydayı artırır. Yaşlıların kendi işlerini yapmaya devam etmeleri teşvik edilmelidir.
Günde ne kadar yapılmalı? — Genel öneri olarak haftada en az 5 gün, günde yaklaşık 30 dakika orta düzey egzersizdir. Bu süreyi 45-60 dakikaya çıkarmak ise beyin için ek faydalar sağlayabilir. Hipokrat’ın sözünü anımsatan bir gelişme olarak, günde 3-5 bin adım bilişsel gerilemeyi yaklaşık 3 yıl geciktirirken, 5-7 bin 500 adım 7 yıl ilave fayda sunuyor. 7 binden sonra ise ek bir faydanın sınırlı olduğu düşünülüyor.
News
