Okyanusların ortasında, cennet olarak anılan Marshall Adaları yalnızca güzellikleriyle değil, geçmişin ağır yüküyle de yüzleşiyor. ABD’nin 1950’lerdeki nükleer denemelerinin izleri, Runit Adası’ndaki devasa bir kubbin altında toplandı. Bu yapı, sahiden patlamanın ardından bir barışçıl çözü olarak planlandı; fakat iklimin değişmesiyle bir tılsımı kıran ve tehdit oluşturan bir nesneye dönüştü.
KAKTÜS KOD ADLI KİLİT DURUMUNDAKİ PATLAMANIN KÖRÜĞÜ olarak adlandırılan ilk saldırıda, Enewetak Atolü’ndeki testin etkisi adanın zemininde derin bir krater yarattı. 1970’lere gelindiğinde, bölgedeki çevre temizliği adına toplanan yüz binlerce ton radyokatif toprak ve moloz yeniden kraterin içine dolduruldu ve böylece tehlikenin kapsülü oluşturuldu.
115 METRE BOYUTUNDAKİ BETON MEZAR 1977–1980 aralığında inşa edilen bu kubbe, gerçek amacı kalıcı bir çözümdan öte geçici bir önlem olarak tasarlandı. İçerdiği materyaller, Hiroşima’ya atılan bombadan milyonlarca kez daha yoğun plütonyum barındırıyor; ancak zemini, güvenli bir tabaka ile değil, geçirgen bir mercan yapısının üzerine kuruldu. DENİZ SEVİYESİNDEN ETKİLENEN KUBBENİN YANGINI olarak nitelendirilebilecek tehdit, çatlakların hızla büyümesini ve sızıntıların artmasını içeriyor.
Şu anda uzmanlar, kubbenin kırılgan yapısının ciddi bir endişe kaynağı olduğuna dikkat çekiyor. 50 yıllık beton üzerinde belirgin çatlaklar belirlenmiş durumda ve bu sızıntıların, küresel ısınmanın etkisiyle denizlere yayılabileceği öngörülüyor. Ivana Nikolic-Hughes gibi bilim insanları, çatlakları yerinde incelemiş ve bu yapıdaki zayıflıkları raporlarında not etmişlerdir. GELİŞTEKİ MUHTEMEL TEHDİT ise iklim değişikliği ile yükselen su seviyelerinin, kubbyi sarsarak radyoaktif maddelerin atradyum boyunca ilerlemesini mümkün kılmasıdır.
Woods Hole Okyanusbilim Enstitüsü’nden Ken Buesseler, şu anda sızıntıların nispeten sınırlı olduğunu belirtse de durumun uyarı değeri taşıdığını vurguluyor: “Her şey deniz seviyesinin yükselmesi ve karşı karşıya kalınan fırtınalarla yakından bağlantılı.” 2024’te yayımlanan bir rapor, kuvvetli bir fırtına dalgasının kubbenin içindeki radyoaktif maddeleri adalar boyunca taşıyabileceğini ortaya koydu.
News
