Besin alerjileri, çocuklukta ortaya çıkmasına rağmen yetişkinlerde de görülebilir. Bu durum, hafif cilt döküntülerinden hayati tehlike oluşturabilecek reaksiyonlara kadar geniş bir yelpazede kendini gösterebilir. İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk, belirtilerin özelliği ve başlangıç zamanının teşhis açısından kritik olduğuna vurgu yapıyor ve konuyla ilgili şu temel noktaları açıklıyor: İçerdikleri proteinlerden kaynaklanır Alerji yapan genellikle besinlerin içindeki protein yapılarıdır. Özellikle fıstık alerjisi, en sık karşılaşılan gıdalardan biridir ve anafilaktik reaksiyonlara yol açabilir. Fıstık yağı bazı durumlarda güvenli olabilir çünkü üretim sürecinde proteinler çoğunlukla ayrıştırılır. Vücut ilk 2 saatte tepki verir Besin alerjisi, genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerin birleşimiyle oluşur. Bağışıklık sistemi, bazı proteinleri tehdit olarak algılar ve reaksiyon başlar. Genellikle gıdanın tüketiminden sonraki ilk iki saat içinde ortaya çıkar. Her besin alerjiye yol açabilir; ancak sık tüketilenler daha sık risk oluşturur. Alerjinin varlığı, kişinin sorgulanması, deri testleri ve kandaki IgE antikorlarının varlığıyla konulur.
Dikkatli tüketilmesi gereken yiyecekler Süt, yumurta, balık, kabuklu deniz ürünleri (karides, kerevit, ıstakoz), fındık, fıstık, ceviz gibi gıdalar başı çeker. Ayrıca yaban mersini, domates, çilek, çikolata, ketçap, mayonez, margarin ve bal da sıkça alerjiye yol açabilir. Günlük hayatta en çok karşılaşılan alerji nedenleri arasında süt, yumurta ve tahıllar yer alır. Glüten proteini, işlenmiş gıdalarda yaygındır ve alerjik potansiyele sahiptir; kazein proteini ise inek sütünde bulunur ve alerji ile bazı zararlar arasındaki bağı güçlendirebilir. Nasıl tedavi edilir? Kesin bir tedavi bulunmamakla birlikte, alerjik olduğu yiyeceklerden kaçınmak en etkili koruma yöntemidir. Bir besin günlüğü tutmak hangi gıdaların tetiklediğini anlamaya yardımcı olur; örneğin yumurta alerjisi olan biri, içinde yumurta bulunan küçük miktarlara karşı bile tepki gösterebilir. Hafif reaksiyonlarda bazı ilaçlar kullanılabilir. Anafilaksi öyküsü veya yüksek riskli durumlardaki hastalara adrenalin oto-enjektörü verilmelidir ve kullanımı konusunda eğitim sağlanmalıdır.
Katkı maddelerine de dikkat! Tatlandırıcılar çoğu durumda alerjiye yol açmazken, monosodyum glutamat, sülfit ve benzoik asit gibi maddeler daha sık risk oluşturabilir. Gıdaların işlenmesi, pişirme ve kızartma süreçleri alerjenlerin miktarını değiştirebilir; bazı maddeler azalırken yeni alerjenler ortaya çıkabilir. Günümüzde hazır gıdalarda 10 binden fazla katkı maddesi bulunmakta ve bu maddelerin alerjik etkileri netleşmemiş olabilir. Belirtiler farklı organlarda kendini gösterir Alerjiler deri, burun, gözler, sindirim sistemi, akciğerler ve hatta sinir sistemi gibi pek çok alanda çeşitli belirtiler yaratabilir. Kaşıntı, döküntü, egzama, nezle, konjonktivit, mide yanması, ishal, kusma, bulantı, baş ağrısı, nefes darlığı ve uyku hali gibi bulgular görülebilir.
Önemli tavsiyeler – Besinleri iyi çiğnemek, sindirimin yeterli olmasını sağlar ve aşırı yeme veya uygunsuz kombinasyonlar riskleri artırır. – Proteinlerle nişastalı yiyecekler ve meyveler birlikte tüketilmemelidir. – Meyveler kahvaltı öncesi veya öğün aralarında alınabilir. – Yeşil yapraklı sebzeler, farklı gıdalarla birlikte tüketilebilir; temiz, taze ve doğal gıdalar tercih edilmelidir. – Alerjik gıdalardan kesinlikle uzak durulmalıdır; glütenin yaygın bir alerji nedeni olduğu düşünülür ve mutfak ekipmanlarının temizliği önemlidir. – İşlenmiş ürünlerin etiketleri dikkatle okunmalı; restoranlarda da gizli alerjenler olabileceği için içerikler hakkında bilgi alınmalıdır.
News
