Tahran’daki Uluslararası Hukuk Mahkemesi Davası
Tahran’da 55’inci Uluslararası Hukuk Mahkemesi’nde görülen davanın ilk duruşması, davaya müdahil olan çok sayıda vatandaş, gazeteci ve Musaddık’ın torunu Mahmud Musaddık’ın katılımıyla gerçekleştirildi. Duruşmanın açılışında, mahkeme hakimi Mecid Hüseyinzade, ülke genelindeki 20’den fazla eyaletten yaklaşık 402 bin İran vatandaşının, ABD hükümeti ve altı Amerikalı yetkiliye karşı açılan davaya müdahil olduğunu belirtti.
Daha sonra, davacıların avukatlarından Şami Akdem, kürsüye çıkarak önemli açıklamalarda bulundu. Akdem, “İstihbarat belgeleri ve mevcut kanıtlar, CIA’nın, İngiliz istihbarat servisleriyle işbirliği içinde, 19 Ağustos 1953’te İran’ın meşru hükümetine karşı iç ve dış ajanları kullanarak kapsamlı bir darbe planladığını ortaya koyuyor. ABD’nin bu darbedeki temel amacı, İngiltere’nin İran’daki nüfuzunu kendi lehine çevirmekti” dedi.
İranlı avukat, mahkemeden, darbe sonucunda İran vatandaşlarının maruz kaldığı zararların tazmin edilmesi için ABD’ye karşı maddi, manevi ve cezai tazminata hükmetmesini talep ettiklerini vurguladı.
Daha sonra duruşmada bulunan Mahmud Musaddık, yaşlılığını gerekçe göstererek düşüncelerini ifade edemeyeceğini belirtti ve hazırladığı yazılı metnin kendisi adına oğlu Gulamali Musaddık tarafından okunmasını istedi. Oğlu tarafından okunan metinde, Musaddık, dedesinin petrolü millileştirme mücadelesine yakından tanıklık ettiğini dile getirdi.
Musaddık, mahkemeden, meşru İran hükümetinin ortadan kaldırılması ve ülkenin doğal kaynaklarının yağmalanmasının yol açtığı büyük kayıplar nedeniyle ABD aleyhinde maddi, manevi ve cezai tazminata hükmedilmesini talep etti. Duruşmanın ilerleyen günlerde devam edeceği belirtildi.
İran petrolünün millileştirilmesi hareketine önderlik eden Başbakan Muhammed Musaddık, 19 Ağustos 1953’te ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) tarafından düzenlenen ve “Ajax operasyonu” olarak bilinen darbeyle devrilmişti. Bu darbe ile ilgili olarak, CIA’nın 2013 yılında gizliliğini kaldırdığı devlet arşivlerinde, ABD ve İngiltere’nin rolüne dair kanıtlar ilk kez kamuoyuna sunulmuştu. Belgelerden birinde, “Askeri darbe, ABD dış siyasetinin bir parçası olarak CIA’nın yönetiminde gerçekleştirildi.” ifadeleri yer almaktaydı.
News
