BM, İsrail’in saldırıları altında Gazze’nin kayıtlardaki en hızlı ve yıkıcı ekonomik çöküşünü raporlarında teyit ediyor. UNCTAD Genel Sekreter Yardımcısı Pedro Manuel Moreno ve Filistin Halkına Yardım Koordinatörü Mutasim Elagraa, 2025 yılına ilişkin raporları Cenevre’de düzenlenen basın toplantısında sundular. Uzun süredir devam eden saldırılar ve kısıtlamalar nedeniyle işgal altındaki Filistin topraklarındaki altyapı, üretim varlıkları ve kamu hizmetleri önemli ölçüde zarar gördü; ilerlemenin yıllar içinde geri alındığı vurgulandı.
Gazze’nin GSYİH’sı 2024’te %83 azaldı ve 2023’e kıyasla 2024 yılında düşüş büyüyerek kayda geçti. Kişi başına düşen GSYİH ise dünya çapında en düşük seviyelerden birine, 161 dolara geriledi. Batı Şeria’da da güvenlik riski, kısıtlamalar ve üretkenliğin azalması nedeniyle 2024’te GSYİH’de %17’lik bir düşüş kaydedildi. Moreno, bu durumun hükümetin müdahale kapasitesini zayıflattığını belirtti.
Moreno, ekim 2023’ten itibaren mali durumun keskin bir şekilde kötüleştiğini ve 2024’ün Filistin hükümeti için en zorlu yıllardan biri olduğuna dikkat çekti. Gazze’nin yeniden inşası için gereken maliyetin 70 milyar doların üzerinde olduğunu belirten yetkili, bu kaynağın yıkımın boyutu ve toparlanmanın uzun süreceği gerçeğini işaret etti. Raporlar, Gazze’nin yeniden inşası için uluslararası tahminlerin 70 milyar doların üzerinde olduğunu ve bu rakamın bile toparlanmayı çabuk başlatmaya yetmeyeceğini vurguluyor.
Gazze’deki ateşkesin kalıcı olmasının toparlanma için kritik olduğuna değinen Moreno, insani yardımların bölgeye ulaşmasının acil bir öncelik olduğuna işaret etti. Ateşkesin yalnızca milyonlarca insanın acısını dindirmek için değil, aynı zamanda ekonomik zararlarla mücadelede bir başlangıç noktası olması gerektiğinin altını çizdi.
UNCTAD, ekonomiyi durdurmak adına mali transferleri yeniden canlandırmayı, kısıtlamaları hafifletmeyi ve kapsamlı bir toparlanma planı geliştirmeyi acil bir uluslararası çaba olarak görüyor.
İşte 2003’e kadar gerileyen milli gelir ve Gazze’nin payını etkileyen hızlı düşüşler UNCTAD’ın Filistin Halkına Yardım Koordinatörü Mutasim Elagraa, 2019 seviyesinin dahi aşılmadığını belirterek, ülke genelinde GSYİH’nin %31 oranında gerilediğini ifade etti. Kişi başına düşen GSYİH ise 2003 seviyelerine dönmüş durumda; 2024’teki değeri buna eşit oldu ve bu da 22 yıllık kazanımın kaybını simgeliyor. Gazze’nin son iki yılda yaşadığı saldırılar nedeniyle GSYİH’sinin %87’lik bir kısmını kaybettiği vurgulandı.
Rapor Özeti Gazze ekonomisi 2023-2024 döneminde %87 daraldı ve kişi başına GSYİH 161 dolar seviyesinde kaldı; bu, küresel ölçekte en düşüklerden biri olarak kayda geçti. Rapor, askeri operasyonların temel yaşam unsurlarını zayıflattığını ve Gazze’yi insanlar eliyle düşüşe sürüklediğini belirtiyor. Devam eden yıkım, bölgede kalkınmayı engelliyor ve uzun vadeli toparlanmayı birden çok on yıl alacak bir Çöküş olarak tanımlanıyor.
News
