Çin’in Nadir Toprak Elementleri İhracat Kısıtlamaları
Çin, bazı nadir toprak elementlerinin ihracatını kısıtlayarak ticaret savaşlarında yeni bir cephe açtı. Bu durum, yüksek teknoloji ürünlerinin küresel tedarik zincirini nasıl etkileyeceğine dair önemli soru işaretleri doğurdu. ABD ile ticari partnerleri arasındaki mevcut tarife restleşmeleri, küresel ticaretin seyrini etkileyen belirsizlikler yaratmaya devam ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın “karşılıklılık esaslı” tarifeleri açıklamasının ardından, Çin’in bazı nadir toprak elementlerinin ihracatını kısıtlaması, ticaret savaşlarını daha da alevlendirdi. Çin Ticaret Bakanlığı, samaryum, gadolinyum, terbiyum, disprosyum, lütesyum, skandiyum, itriyum ve bu elementlerin alaşımlarını içeren 7 kategori için 4 Nisan’dan itibaren ihracat kontrol listesi oluşturdu. Bu kapsamda, Çinli tedarikçiler, belirtilen nadir toprak elementlerini yalnızca hükümet izni ile ihraç edebilecek. Ayrıca, Çin gümrük yetkilileri, kısıtlanan elementleri içeren sevkiyatlara el koyma hakkına sahip olacaklar.
Küresel Çip Üretiminde Olası Sıkıntılar
Çin’in küresel arzın büyük bir kısmını sağladığı nadir toprak elementleri, savunma sistemlerinden yüksek performanslı motorlara, nükleer reaktörlerden elektronik ve optik donanımlara, uzay araçlarından tıbbi görüntüleme makinelerine kadar birçok ürünün üretiminde kritik öneme sahiptir. 17 grup nadir toprak elementinin üretiminde büyük bir paya sahip olan Çin, ihracat kısıtlaması ile bu alandaki küresel hakimiyetini ekonomik bir koza dönüştürme niyetini açıkça ortaya koydu. Bu hamle, ABD’nin ek yüzde 34 gümrük tarifesi açıklaması sonrasında gerçekleşti.
Bu durum, özellikle cep telefonları ve elektrikli araçlar gibi yüksek teknoloji ürünlerinde kullanılan metallerin tedarikini tehdit edebilir. Çin’in nadir toprak elementi ihracat kısıtlamasının, küresel çip üretiminde ciddi sıkıntılara yol açabileceği öngörülmektedir. Ayrıca, Çin, Başkan Trump’ın yüzde 50 ek gümrük tarifesi tehdidine karşı geri adım atmayacağını ve haklarını korumak için kararlı tedbirler alacağını duyurdu.
Çin’in Nadir Metaller Üzerindeki Etkisi
Asya Piyasaları Uzmanı Süleyman Mete Özbalaban, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, “Söz konusu nadir metaller, Çin için önemli bir koz durumundadır.” dedi. Özbalaban, Çin’in nadir metalleri, son gelişmelerle birlikte ABD, Japonya ve AB ülkelerine karşı kullanmaya başladığını belirtti ve “Ancak, Çin bunu daha çok müzakerelerde bir koz olarak kullanmak istiyor. Yani ihracatı tamamen durdurup ilişkileri daha da zorlamak istemiyor. Bu nedenle nadir metallerin ihracatına sınırlamalar getiriyor.” şeklinde konuştu.
Özbalaban, özellikle ABD ve Japonya’nın, nadir metaller konusunda alternatif çözümler bulmak için çaba gösterdiğini ifade etti. Nadir metallerin büyük bir kısmında Çin’in üretimdeki payının yüzde 50’yi geçtiğini dile getiren Özbalaban, sözlerini şöyle sürdürdü: “2018 yılından beri ticaret savaşları yoğunlaşarak devam ediyor ve Çin bu durumu ABD, Japonya ve AB’ye karşı bir silah olarak kullanmaya başladı. Örneğin, 2 Aralık 2022’de ABD’nin Çin’e karşı yarı iletken sektöründeki kontrol ve sınırlamaları genişletmesi üzerine, Çin 3 Aralık itibarıyla ABD’ye germanyum ve galyum ihracatını durdurdu. Galyum ihracatına Ağustos 2023’te bir sınırlama getirilmişti. Eylül ayında ise antimon ihracatına sınırlama getirildi ve bu durum, Çin’in antimon ihracatını ekim ayında yüzde 90 oranında azaltmasına sebep oldu.”
Trump yönetiminin Çin’e karşı getireceği ek vergilerin, Çin’in nadir metal silahını daha etkili kullanmasına ve bu metallerin ihracatını ABD dışındaki ülkeleri de kapsayacak şekilde tamamen yasaklamasına yol açabileceği düşünülmektedir. Şu anda ABD, galyum, germanyum ve grafitte Çin’e olan bağımlılığını 2024 yılı itibarıyla azaltmaya başladı. 2023’te ABD’nin ithalatında Çin’in payı galyumda yüzde 18, germanyumda yüzde 38 ve grafitte yüzde 40 civarındayken, 2024 yılında bu oranların galyumda yüzde 9, germanyumda yüzde 32 ve grafitte yüzde 38 civarlarına inmesi bekleniyor.
News
