Dünya genelinde enflasyon ve resesyon arasındaki karmaşık ikilem, yatırımcıların gündeminde önemli bir yer tutmaya devam ediyor. Eski Başkan Donald Trump’ın korumacı ticaret politikalarının ekonomik görünüm üzerindeki etkileri, yatırımcıların endişelerini artırıyor. Trump, pazar günü yaptığı bir röportajda, Kanada ve Meksika’ya uygulanan tarifelerin, Amerika’nın ekonomik durumunu olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarılarda bulundu. Özellikle ülkelerinin ekonomik resesyona girmesi veya enflasyonun artması olasılığını göz ardı etmediğini ifade etti.
Tarifelerin olası etkileri hakkında konuşan Trump, bu tür tahminler yapmaktan “nefret ettiğini” belirtti. Ancak, “Şu anda bir geçiş dönemindeyiz çünkü yaptığımız şey oldukça büyük. Amerika’ya zenginliği geri getiriyoruz. Bu önemli bir gelişme. Her zaman bazı geçiş dönemleri vardır.” şeklinde açıklamalarda bulundu. Tarifelerin enflasyonu nasıl etkileyeceğine dair ise, enflasyonu artırabileceğini ancak faiz oranlarının da düştüğünü vurguladı.
Trump’tan Resesyon Açıklaması Korkuları Artırdı
Trump’ın hafta sonu yaptığı açıklamalar, ticaretteki gerilimin ekonomik yavaşlamayı tetikleyebileceğine dair endişeleri artırdı. ABD’nin tarifelerine yönelik misilleme açıklamaları devam ederken, Kanada’nın en kalabalık eyaletinin Başbakanı Doug Ford, gümrük vergilerine karşılık olarak ABD eyaletlerine sağladıkları elektriğe yüzde 25 ek ücret uygulayacaklarını duyurdu. Ford, ABD’nin bu durumun üstüne gitmesi halinde elektriği tamamen kesmekte tereddüt etmeyeceğini ifade etti ve bu ticaret savaşının sorumlusunun Trump olduğunu belirtti.
Tarife politikalarına ilişkin gelişmeler, piyasaların yönü üzerinde etkili olmaya devam ederken, Trump’ın çelik ve alüminyum ithalatına uyguladığı yüzde 25 gümrük vergisinin 12 Mart’ta yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Tüketiciler Kötümser
Geçtiğimiz hafta açıklanan istihdam verileri, ABD’deki büyümeye dair riskleri artırırken, tüketicilerin enflasyon beklentileri de olumsuz bir seyir izliyor. Yarın açıklanacak enflasyon verileri öncesinde, ABD Merkez Bankası (Fed) New York Şubesi’nin Tüketici Beklentileri Anketi sonuçları, tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisinin yükseldiğini ortaya koydu. Gelecek 12 ayı kapsayan kısa vadeli medyan enflasyon beklentisi, geçen ay yüzde 3’ten yüzde 3,1’e çıkarak dört ayda ilk artışı kaydetti.
New York Fed, ABD’de hane halkının mali durumları hakkında daha fazla kötümser olduğunu, işsizlik, temerrüt ve krediye erişim beklentilerinin belirgin şekilde kötüleştiğini bildirdi. Ekonomistler, son günlerde ABD ekonomisi için resesyon tahminlerini artırarak daha karamsar bir görünüm sergiledi.
Korku Endeksi Fırladı
Bu gelişmelerle birlikte, “korku endeksi” olarak bilinen VIX Endeksi, yüzde 19’un üzerinde artarak 27,8’e yükseldi ve geçen yıl ağustos ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. ABD’nin 10 yıl vadeli tahvil faizi yüzde 4,1550’ye kadar gerilerken, dolar endeksi yüzde 0,10 artışla 103,9’a çıktı. New York borsasında endeksler de kayıplarını derinleştirirken, Dow Jones endeksi gün içinde 1100 puanlık kayıpla 41.612,92 seviyesine kadar geriledi. Kapanışta düşüş biraz hız kesse de, Dow Jones endeksi günü 900 puana yakın kayıpla tamamladı ve kapanışta yüzde 2,08 azalışla 41.912,35 puana indi.
S&P 500 endeksi 155 puan düşerek yüzde 2,69 azalarak 5.614,71 puana geriledi. Endeksler arasında en yüksek kaybı ise yüzde 4 azalışla Nasdaq yaşadı. 2022’den bu yana en kötü gününü geçiren Nasdaq, 700 puanın üzerinde bir düşüşle 17.468,32 puana indi. Böylelikle S&P 500 endeksi, 19 Şubat’ta ulaştığı zirvesine göre yaklaşık yüzde 7, Nasdaq endeksi de 16 Aralık 2024’te gördüğü en yüksek seviyesine kıyasla yüzde 13’ten fazla değer kaybetmiş oldu. ABD’nin önde gelen teknoloji şirketleri de hisselerinde derin kayıplar yaşarken, piyasalardan yaklaşık 2 trilyon dolar silindi.
Pazartesi Çöküşü Mü Oldu?
ING’nin Amerika Araştırma Bölgesel Başkanı Padhraic Garvey, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Şiddetli riskten kaçış ve yüksek volatilite ile ABD piyasaları için zor bir gün oldu.” dedi. Burada bir “pazartesi çöküşü” olmadığını ifade eden Garvey, ancak geçen haftaki ön zayıflığın ardından yavaş bir düşüş yaşandığını belirtti. ABD’nin 10 yıllık hazine tahvili faizinin yüzde 4,20 seviyesine yaklaştığını ifade eden Garvey, “10 yıllık tahvil faizinin yüzde 4 seviyesinin altına inmesi ve orada kalması için, doğrudan bir resesyona işaret eden daha agresif bir faiz indirimi fiyatlaması olması gerekecek. Henüz o noktada değiliz, ancak durumu dikkatle izliyoruz.” şeklinde konuştu.
Tarifelerin Sonucu Ekonomide Gerilemeye İşaret Ediyor
Moody’s Analytics Başekonomisti Mark Zandi, “ABD’nin önümüzdeki yıl resesyona girme riski rahatsız edici derecede yüksek ve artıyor.” dedi. Yılın başında bu ihtimali yüzde 15 olarak değerlendiren Zandi, şimdi ise bunu yüzde 35 olarak revize etti. “Bağlam açısından, tipik bir resesyon olasılığı yüzde 15’tir. ABD ekonomisi tarihsel olarak ortalama her 6 ya da 7 yılda bir resesyona girmektedir.” diye ekledi.
Zandi, Trump yönetiminin açıkladığı tarife artışlarını uygulamaya koyması ve bunları birkaç aydan daha uzun bir süre sürdürmesi halinde, ekonomide bir gerileme yaşanmasının muhtemel olduğunu belirtti. Bu tarifeler, ABD’nin ticaret ortaklarının ABD ürünlerine kendi tarifelerini ve tarife dışı engellerini uygulamasıyla birlikte küresel bir ticaret savaşını tetikleyecektir. Ayrıca, hisse senedi fiyatlarının düşmeye devam edeceğini ve ekonominin mevcut büyümesinin büyük bir kısmını sağlayan varlıklı Amerikalıların servet ve harcamaları üzerinde baskı yaratacağını da sözlerine ekledi.
Zandi, “Elbette Hükümet Verimliliği Departmanının (DOGE) kamu istihdamı ve finansmanında yaptığı gelişigüzel kesintiler ile önümüzdeki haftalarda gündeme gelecek hükümetin kapanması ve Hazine’nin borç limiti konusundaki belirsizlik de ekonomi üzerinde baskı yaratıyor.” şeklinde konuştu. Ayrıca, zayıf ya da durgun bir ekonominin vergi gelirlerini olumsuz etkileyeceğini ve işsizlik sigortası ile diğer gelir destek programları için devlet harcamalarını otomatik olarak artıracağı için ülkenin mali sorunlarını da derinleştireceğini belirtti.
Küresel Ticaret Savaşının Sonucunda Ekonomi Hızla Kötüleşecek
Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola, “Şu anki tahminlerimizde yakın vadede bir resesyon öngörmüyoruz, ancak resesyon riskinin bir ya da iki ay öncesine göre biraz daha yüksek olduğunu söylemek mümkün.” dedi. Sonola, piyasadaki gerilemenin “hız kesmeden” devam etmesi ve ticari gerilimlerin “baş döndürücü” bir hızla sürmesi halinde, tüketicilerin ve iş dünyasının bu durumu dikkate alacağını belirtti.
Artan belirsizliğin, tüketicileri tasarruflarını artırmaya ve harcamalarını kısmaya yönlendirebileceğine işaret eden Sonola, “İşletmeler de sermaye harcamalarını kısabilir ve genellikle işletme harcamalarındaki ciddi bir gerileme, resesyonu tetikleyebilir.” değerlendirmesinde bulundu. Sonola, “Şu an için ekonomi hâlâ iyi durumda, ancak küresel ticaret savaşının tam anlamıyla patlak vermesi halinde ekonomik koşullar hızla kötüleşebilir.” ifadelerini kullandı.
News
