Dünya Yaşlı İstismarı Farkındalık Günü ve Küresel Farkındalık Çalışmaları
Birleşmiş Milletler, 2011 yılında 66/127 sayılı kararıyla 15 Haziran’ı “Dünya Yaşlı İstismarı Farkındalık Günü” olarak resmi olarak ilan etti. Bu önemli gün, dünya genelinde yaşlılara yönelik istismar, kötü muamele ve ihmale karşı bilinç oluşturmayı ve toplumsal farkındalığı artırmayı amaçlamaktadır. Her yıl 15 Haziran’da gerçekleştirilen etkinlikler, yaşlı bireylerin haklarının korunması ve toplumda saygı ile yaşlanma kültürünün yaygınlaştırılması yönünde güçlü mesajlar vermektedir.
Yaşlı İstismarının Çeşitleri ve Belirtileri
Yaşlı istismarı, çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir ve bu durumlar genellikle fiziksel, psikolojik, ekonomik, cinsel, ihmal ve hak ihlali gibi kategorilere ayrılır. Ekonomik açıdan bakıldığında, bir yaşlının mal varlığı veya parasının izinsiz veya kandırılarak kullanılması, ciddi bir istismar biçimi olarak kabul edilir. Bu tür durumlar, özellikle yaşlı bireylerin finansal güvenliğini tehdit ederken, aynı zamanda psikolojik zararlar da doğurabilir. Toplumda fark edilmesi ve önlenmesi adına, bu belirtilere dikkat etmek büyük önem taşır.
Finansal Okuryazarlık ve Emekli Bireylerin Korunması
Finansal Okuryazarlık ve Erişim Derneği (FODER) Yönetim Kurulu Başkanı Zekeriya Öztürk, yaptığı açıklamada, her yaş grubundan bireyin finansal kararlarını bilinçli şekilde almalarının önemini vurguladı. Özellikle emeklilik döneminde, sabit gelirle geçinen bireylerin bütçelerini düzgün yapmaları, tasarruflarını korumaları ve güvenli yatırımlar tercih etmeleri gerektiğine dikkat çekti. Günümüzde teknoloji ile bilgiye ulaşmak kolaylaşmış olsa da, bu durumun olumsuz yönleri de bulunmaktadır; kötü niyetli kişiler, bu bilgileri kullanarak dolandırıcılık faaliyetleri yürütebiliyorlar.
Dolandırıcılık ve Korunma Yöntemleri
Öztürk, Türkiye’de 2024 yılında toplam 169 bin 109 dolandırıcılık dosyasının kayıtlara geçtiğine dikkat çekerek, özellikle 60 yaş ve üstü bireylere yönelik telefonla bankacılık bilgisi isteme, “Bir yakınınız kaza yaptı” diyerek acil nakit talebi, sahte yatırım vaatleri ve altın/döviz dolandırıcılığı gibi yöntemlere karşı uyarılarda bulundu. Ayrıca, sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen sahte yardım ve bağış kampanyalarına da dikkat edilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Yaşlıların Suistimale Uğramaması İçin Alınması Gereken Önlemler
Öztürk, yaşlıların suistimale karşı korunması için alınabilecek bazı temel önlemleri sıraladı:
- Tanımadıkları kişilerden gelen yatırım veya yardım taleplerine şüphe ile yaklaşmak.
- Aile üyeleriyle finansal kararları paylaşmak ve danışmak.
- Güvenli dijital platformların kullanımı konusunda bilinçlenmek.
- Bankalardan veya bankayla ilgili gelen mesaj ve aramalarda şüphelenildiğinde, doğrudan bankayla iletişime geçmek.
- Mobil bankacılık sistemlerini kullanmakta güçlük yaşayan yaşlıların, sabırla ve doğru bilgiyle yönlendirilmesi.
- Gelen mesajların ve aramaların içeriğine dikkat edilerek, doğru ve yanlış yönlendirmelerin ayırt edilmesi.
Finansal Okuryazarlık ve Eğitim Çalışmaları
Vatandaşların finansal okuryazarlık seviyelerini artırmak amacıyla, FinKurs platformu ücretsiz eğitimler sunuyor. Bu platform, finansal karar alma süreçlerini destekleyici çeşitli kurslar ile bireylerin bilinçli finansal davranışlar geliştirmesine katkı sağlıyor.
50 Yaş Üstü Bireyler İçin Güvenlik ve Koruma Tavsiyeleri
Tüketiciler Derneği (TÜDER) Başkanı Levent Küçük, özellikle dijital ortamda yaşlılar ve emeklilere yönelik dolandırıcılık girişimlerine karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. Dijital finansal okuryazarlığın artırılması ve bankaların altyapı güçlendirmesiyle, bu tür risklerin azaltılabileceğine işaret etti. Ayrıca, maaş promosyonu ve çok sayıda hesap açma gibi uygulamaların, yaşlıların finansal güvenliğini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekti.
Güvenlik ve Koruma İçin Ekstra Önlemler
Levent Küçük, özellikle 50 yaş ve üzeri bireylerin, e-Devlet girişleri sırasında “iki aşamalı doğrulama kodu” veya “yakınlarının onayı” gibi ek güvenlik önlemleri ile korunmalarını önerdi. Cep telefonlarına gelen zararlı SMS ve reklamların, vatandaşları mağdur etmeye yönelik olduğunu belirterek, bu tür iletişimlere karşı dikkatli olunması gerektiğinin altını çizdi. GSM operatörlerinin bu konuda tedbirler almasının önemine değindi.
Bankalar ve Dijital Eğitimler
Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Başkanı Alpaslan Çakar, suistimalleri önlemek amacıyla hazırlanan dijital eğitim serisinin, ATM kullanımı, internet ve mobil bankacılık dolandırıcılıkları gibi konuları kapsayan toplam 25 kısa videodan oluştuğunu belirtti. Çakar, bankacılık sektörünün hızla dijitalleştiğine ve özellikle yaşlıların bu teknolojilere uyum sağlaması gerektiğine değindi. Güvenlik önlemlerinin sürekli güncellenerek, hem bireylerin hem de kurumların sorumluluk alması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, eğitimlere TBB Eğitim Merkezi’nin YouTube kanalında ulaşılabileceğine dikkat çekti.
News
