Gemi operasyonlarının sağlıklı işlemesi için dışarıdan gelenlerin yanı sıra tayfanın disiplini ve çalışkanlığı hayati önem taşır. Rota belirleme, temizlik ve bakım işlerinde görev alan sefer işçileri, av sezonunun Eylül’den Nisan’a kadar olan dönemde hava koşulları el verdiği her gün denizde çalışır. Balıkçıların akşam saatlerinde açılan gemilerde başı çektiği işler, ağların serilmesi ve balığın takip edilerek teknelere alınmasıyla devam eder. Ardından ayrıştırma işlemi ve kıyıya taşıma süreçleri net bir koordinasyon gerektirir. Gemi temizliği ve sonraki av için ağların hazırlanması, uzun mesainin ardından dinlenmeye ayrılan vakti önemli ölçüde etkiler.
Egeli balıkçıların karşılaştığı en büyük zorluklardan biri, kalifiye tayfa bulma ve elde tutma konusundaki güçlüklerdir. Mevcut balıkçılar ise adeta futbolcu transferleri gibi başka teknelere yönlendiriliyor, bu da süreklilik ve bilgi birikimi açısından eksiklik yaratıyor. Deniz Ürünleri Avcıları Üreticileri Merkez Birliği Başkan Vekili Mehmet Aksoy, sektördeki işçi sorununu, tayfanın önemini ve çözüm önerilerini AA muhabirine şöyle özetledi: Tayfalar bir teknenin olmazsa olmazıdır; bu dönemde maaşları oldukça yüksektir. Kendilerine asgari ücretin 3-4 katı ödenir; ayrıca gemi sahibi ve kaptan tarafından üç öğün yemek ve konaklama imkanı sağlanır ve sezon sonunda elde edilen gelir üzerinde prim uygulanır. Ancak gençler masabaşı işleri tercih ettiğinden tayfa bulmak gittikçe zorlaşıyor. Mevcut tayfaların ise her sezon adeta başka teknelere transfer olduğu ifade ediliyor. Sorunu aşmak için ara eleman yetiştirme amacıyla meslek yüksekokullarının açılması yönünde çalışmalar sürüyor.
İzmir’in Güzelbahçe Balıkçı Barınağı’ndan Mustafa Baran, balıkçılığın dede mesleği olduğundan söz ederken, işi babasından devraldığını ve şimdi de zorlu bir av sezonunu geride bıraktıklarını belirtti. Baran, tayfa bulmanın zorlaştığını ve elemanların kalifikasyon açısından da yetersiz olduğunu vurguladı: “Maaşlar 80 bin liraya dayandı; eleman bulamıyoruz.”
Gırgır balıkçılığını sürdüren Hüseyin Cambaz ise kırk yıldan fazla süredir bu sektörde olduğunu ve yüksek maaş tekliflerine rağmen kantinin hâlâ tayfa sorunu yaşadığını dile getirdi. Cambaz, gençler teknede çalışmak istemiyor dedi ve “Üç öğün yemek, bir kuruş para harcamıyor; 80 bin lira maaş veriyoruz” ifadelerini kullandı. Sektördeki bu sıkıntı yalnızca Ege’de değil, tüm bölgelerde hissediliyor. Salih Peşmen ise otuz yıllık tecrübesinin ardından gemi çalışma koşullarının zorluklarına değindi ve maaşların 70 ile 100 bin lira arasında değiştiğini aktardı.
News
