Gıda Maddelerinin Kontaminasyonu Üzerine Artan Endişeler
Tüm dünyada gıda maddelerinin ve doğal sağlık ürünlerinin kontaminasyonu, yani kirlenmesi konusunda artan bir endişe söz konusudur. Özellikle sanayileşme ve hızlı kentleşme ile birlikte ağır metallere maruz kalan canlıların en başında fotosentez yapan bitkiler gelmektedir. Bu bağlamda, Gerry Schwalfenberg, Stephen J. Genuis ve Ilia Rodushkin tarafından gerçekleştirilen son çalışma, hepimizin mutfaklarında sıkça yer alan çayın, özellikle Asya’dan Avrupa’ya uzanan geleneği hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Çalışma, Journal of Toxicology‘de yayımlanmıştır.
Çayın Tarihçesi ve Yetiştirildiği Bitki
Çay içme geleneğinin muhtemelen 3000 yıl önce Çin’de başladığı düşünülmektedir. Batı’da ise çayın tarihi daha yakın bir geçmişe sahiptir; 16. yüzyılda Portekizli keşişler ve tüccarlar aracılığıyla tanıtılmıştır. 17. yüzyılda İngiltere’de popüler hale gelmiştir. Çay, budanmadığı takdirde 15 metre yüksekliğe kadar büyüyebilen Camellia sinensis adlı bitkiden elde edilir. Çay bitkileri, yılda yaklaşık 127 santimetre yağış gerektirmekte ve asidik topraklarda yetişmektedir. Bu asidik topraklar, aşırı miktarda alüminyum ve florür içerebilir; bu da çay bitkilerinin bu bileşikleri emmesine ve yapraklarda biriktirmesine neden olmaktadır. Çay yapraklarında cıva, kurşun, arsenik ve kadmiyum gibi diğer toksik elementlerin de bulunduğu literatürde belirtilmiştir.
Kömür Kullanımının Etkileri
Küresel kömür kullanımının %47’si Çin’de gerçekleşmektedir. Bu toprak ve hava kirleticileri, kömürle çalışan elektrik santrallerinin kullanımıyla doğrudan ilişkilidir. Çin’deki kömür kullanımı 3,8 milyar tona ulaşmış olup, bu da küresel kömür tüketiminin %47’sini oluşturmaktadır. Kömür yakıtlı elektrik santralleri, Çin’deki enerjinin %70’ini sağlamaktadır. Elektrik santrallerinden yayılan kurşun ve cıva gibi kirleticiler, çocukların gelişimini olumsuz yönde etkileyebilir; özellikle kurşun, çocukların gelişim katsayılarında önemli düşüşlere yol açmaktadır.
Çay Türlerinin İşlenmesi
Çaylar genel olarak beş ana kategoriye ayrılmaktadır: beyaz, sarı, yeşil, oolong ve siyah çay. Bu çaylar, Kanada’daki çoğu süpermarkette kolaylıkla bulunabilir. Çalışmada, organik ve normal (organik olarak etiketlenmemiş) çayların yanı sıra sağlıklı gıda mağazalarındaki çaylar da incelenmiştir. Tüm çaylar, aynı özellikteki ayrı fincanlarda demleme için kullanılan çay poşetlerindeydi.
- Beyaz çay: Genç yapraklar veya tomurcuklar, sönmüş, alevlenmeyen fırında kurutulur.
- Yeşil çay: Sıcak tavada buharda veya kuru pişirilir.
- Oolong çayı: Yaprakların güneş ve ılık rüzgarlar altında soyulması, daha fazla oksidasyon standardı yeşil ve siyah çaylar arasındadır.
- Siyah çay: Yapraklar tamamen oksitlenir, soldurulur ve oksidasyonu etkinleştirmek için parçalanır; bu süreçte kateşinler kompleks tanenlere dönüşür.
Çayın Faydaları ve Zararlı Etkileri
Çay, birçok faydalı ve tıbbi özellik taşımaktadır. Çalışmada, poşet çay olarak satılan siyah, yeşil, beyaz ve oolong çayları kullanılmıştır. Çaylar, 3 gruba ayrılmıştır: Çay yaprakları (ı), 3-4 dakika demlenen çay (ıı) ve 15-17 dakika demlenen çay (ııı). Toplamda 30 farklı çay üzerinde toksik element testi gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar mevcut verilerle karşılaştırılmıştır.
Sonuçlar:
- Tüm demlenmiş çaylar kurşun içermekteydi ve 3 dakika demlenen çayların %73’ü ile 15 dakika demlenen çayların %83’ü hamilelik ve emzirme döneminde tüketilmesi güvenli olmayan kurşun seviyelerine sahiptir.
- Demlenmiş çayların %20’sinde alüminyum seviyeleri önerilen miktarların üzerindeydi.
- Hiçbir demlenmiş çay örneğinde cıva bulunmamıştır.
Çay, magnezyum, kalsiyum, potasyum ve fosfor gibi çeşitli yararlı elementler de içermektedir. Ancak, bazı siyah çaylarda manganez seviyeleri aşırı yüksektir. Örneklenen çayların çoğunda ağır metal bulunmuştur. Yeşil çay, sağlık açısından gerekli olan az miktarda magnezyum, kalsiyum, potasyum ve fosfor gibi besin maddelerini sağlar. Ayrıca, çay bir tür antioksidan olan kateşin de içerir. Kateşin, hücre hasarını önleyen en faydalı antioksidanlar arasında yer almakta ve en çok beyaz ve yeşil çayda yüksek oranda bulunmaktadır.
Çayın Sağlık Üzerindeki Etkileri
Çay, türüne ve demleme yöntemine bağlı olarak 30 ila 90 mg/fincan arasında değişen oranlarda kafein içermektedir. Çay içmenin birçok faydası olduğunu söylemek mümkündür:
- Kardiyovasküler Etkiler: Çayın kolesterolü düşürdüğü, koroner arter hastalığını azalttığı ve hipertansiyonu iyileştirdiği iddia edilmektedir. Özellikle yeşil çay, LDL kolesterolü önemli ölçüde düşürmektedir.
- Antikanser Etkileri: Yeşil çayın kanseri önleyici etkilerine dair bazı çelişkili kanıtlar bulunmaktadır. Meme kanseri riskini azalttığı biliniyor ve bu etki, östrojen metabolizmasını etkileyen fitokimyasallara atfedilmektedir.
- Kilo Kaybı ve Diyabet: Yeşil çayın obez veya aşırı kilolu bireylerde küçük bir kilo kaybına neden olduğu bilinmektedir. Ayrıca, açlık glikoz seviyelerini düşürerek diyabetle mücadelede yardımcı olabilir.
- Enfeksiyon Önleyici Özellikler: Yeşil çay özütü, güçlü antibakteriyel özellikleri sayesinde diş çürüğü ve periodontal hastalıklara karşı koruma sağlayabilir.
Önemli İpuçları
- 1) Test edilen 30 demlenmiş çayın hiçbiri cıva içermiyordu, ancak başlangıçta kullanılan 30 çay yaprağının 18’inde cıva tespit edilmiştir.
- 2) Tüm çaylar önemli miktarda alüminyum içerdiği tespit edilmiştir. Demleme işlemi, alüminyumu büyük ölçüde etkisiz hale getirmektedir.
- 3) Demlenen tüm çay ve çay yapraklarında kurşun bulunmaktadır; en yüksek seviyeye sahip olanlar Çin oolong çaylarıdır.
- 4) Manganez, çaylarda önemli miktarlarda bulunan tek ortak mineraldir ve bazı çaylar günlük toplam gereksinimden fazlasını karşılayabilir.
- 5) Test edilen toksik elementler açısından yalnızca alüminyum ve kurşun yüksek seviyelere sahipti.
Çay içmenin birçok faydası bulunmasına rağmen, ağır metallere maruziyeti en aza indirmek için çayın kaynağı ve yetiştiği yer gibi faktörler dikkate alınmalıdır. Ayrıca, kullanılan suyun kalitesi ve demleme kaplarının materyali de önemlidir. Çayın kaynağı ve demleme süreçleri, içtiğimiz çayın kalitesini doğrudan etkileyen unsurlardır.
News
