Gözlemcilerin dikkatini çeken olağanüstü parlaklık, kara delik çevresindeki gazın hareketlerinden değil, yaklaşık 30 Güneş kütlesine sahip dev bir yıldızın bu uç noktaya sürüklendiği Tidal Disruption Event (TDE) sonucunda ortaya çıktı. Yıldız, sunsal kütlesinin çok ötesinde bir kara delik tarafından yutarak parçalanıp dağıtıldı ve bu süreçten çıkan enerji, evrenin en parlak anlarından birine dönüştü.
Caltech’ten Matthew Graham önderliğindeki ZTF ekibi, bu olayın gözlemlenmiş tüm benzerlerinden çok daha üstün bir örnek olduğuna vurgu yapıyor. “Hiçbir aktif galaksi çekirdeği bu denli eşsiz görünmedi,” diyor ve elde edilen enerji verilerinin olayın hem çok uzak hem de inanılmaz derecede güçlü olduğuna işaret ettiğini ekliyor.
Bir yıldızın ölümüyle doğan dev enerji Bu parlama başlangıçta 2018 yılında tespit edildi ve sadece birkaç ay içinde önceki parlaklık seviyesinin 40 katına çıktı; zirve anında, benzer gaz yutma olaylarının kaydettiği en güçlü göstergelerin üstüne çıktı. Yayılan enerji miktarı, yaklaşık 10 trilyon Güneş’in toplam gücüyle eşdeğerdi ve bilim insanları parlamanın etkisinin hâlâ devam ettiğini düşünüyorlar. Kara delik, yıldızın kalıntılarını hâlâ emmeye devam ederken, gözlemlerde kozmolojik zaman genişlemesi dikkat çekiyor: aşırı yerçekimi nedeniyle burada zaman dışarıya göre dört kat daha yavaş akıyor. “Burada 7 yıl geçerken, orada sadece 2 yıl geçiyor,” diyor ekip.
Kozmik tarih yeniden yazılıyor Şu ana kadar yaklaşık 100 TDE olayı kaydedildiği halde bu kadar kuvvetli bir parlama daha önce görülmemişti. J2245+3743 galaksisinde yaşanan bu olağanüstü olay, kara delik çevresindeki doğal ışık oyunlarını da geride bıraktı. 2023 yıllında Hawaii’deki Keck Gözlemevi ile yapılan analizler, parlama doğasının netleşmesine katkıda bulundu. NASA’nın WISE uydusunun verileri ise enerjinin yalnızca tek yön değil, her yöne eşit şekilde yayıldığını doğruladı; böylece süpernova ihtimali tamamen ortadan kalktı.
Evrenin karanlığında yeni bir dönem Bilim insanları, bu keşfin evrende benzer güçte daha pek çok parlamanın saklı olduğuna işaret ettiğini belirtiyor. ZTF ekibi, geçmiş verileri yeniden analiz ederek yeni TDE olaylarını keşfetmeye devam ediyor. Yakında faaliyete geçmesi planlanan Vera C. Rubin Gözlemevi ise bu tür aşırı parlak kara delik parlamalarını çok daha sık gözlemleme kapasitesine sahip olacak.
News
