İstanbul’da Depremler ve Riskli Yapıların Dönüşümüne Giriş
İstanbul, son dönemlerde meydana gelen ve en büyüğü 6,2 büyüklüğünde olan depremlerle sarsılmaya devam ederken, riskli yapıların dönüşüm konusu yeniden gündemin en önemli maddeleri arasına girdi. Bu kapsamda, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun devreye girerek, riskli yapılarla ilgili yasal ve uygulama süreçlerini düzenlemiştir.
Riskli Yapı Tanımı ve Yasal İşlemler
Yasal mevzuata göre, riskli yapı olarak kabul edilen binalar, ya içinde bulunulan alanın veya yapının riskli olduğu tespit edilen, ya da ekonomik ömrünü tamamlamış, yıkılma veya ağır hasar görme ihtimali bulunan yapılardır. Bu yapıların dönüşüm süreci, ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yürütülmekte olup, temel aşamalarını tespit başvurusu, risk tespiti, yıkım işlemleri ve yıkım sonrası uygulamalar oluşturmaktadır.
Riskli Yapıların Tespiti ve Başlangıç Adımları
Riskli yapıların tespiti, yapı sahipleri tarafından ilk adım olarak gerçekleştirilir. Bu amaçla, riskli yapı tespiti işlemi, Başkanlığın resmi web sitesi üzerinden lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlara yaptırılır. Yapı sahipleri veya kanuni temsilcileri ise, e-Devlet şifresi kullanarak kentsel dönüşüm portalı üzerinden başvuruda bulunabilirler. Bu ilk aşama, riskli yapıların belirlenmesi ve kayıt altına alınması açısından büyük önem taşımaktadır.
Risk Tespiti ve Raporlama Süreci
Başvuru sonrası, yetkili kurum ve kuruluşlarca yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda hazırlanan riskli yapı tespit raporu ilgili belediyelere veya il müdürlüklerine bildirilir. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde bu raporlar, ilçe belediyelerine iletilirken, diğer illerde ise Kentsel Dönüşüm Müdürlükleri tarafından takip edilir. Raporlarda yapılan yanlış veya eksik tespitler, ilgilisine bildirilir ve yapı sahipleri, tebligat tarihinden itibaren 15 gün içinde tapu müdürlükleri veya belediyelere itiraz edebilirler. İtirazlar, teknik heyet tarafından yeniden değerlendirilerek karar verilir ve bu karar, tespit işlemini kesinleştirir.
Yıkım ve Yıkım Sonrası İşlemler
Kesinleşen riskli yapı kararı sonrası, yapı sahiplerine en az 90 gün olmak üzere yıkım süresi tanınır. Bu süre zarfında yapı yıkılmazsa, ilgili kurum ve kuruluşlar elektrik, su ve doğal gaz hizmetlerini durdurma yetkisine sahiptir. Yıkım işlemleri, mülki amirlerin kolluk kuvvetleri desteğiyle gerçekleştirilir veya yaptırılır. Yıkım yapılmayan yapılar, Başkanlık veya il müdürlükleri tarafından yıkılır ve masraflar, malikler tarafından orantılı olarak karşılanır.
Yıkım Sonrası ve Yeni Uygulamalar
Yıkım sonrası, yeni yapı uygulamaları ve projeleri, tüm maliklerle istişare edilerek belirlenir. Maliklerin oybirliği sağlanamadığı durumlarda, 6306 sayılı Kanun kapsamında, maliklerin salt çoğunluk oyu ile karar alınır. Bu kararlar doğrultusunda, tevhit veya ifraz gibi işlemler gerçekleştirilir ve yapıya ilişkin izinler, ruhsatlar bu süreçlere göre düzenlenir. Malikler, anlaşmazlık halinde hisse satışına gidebilir; bu satışlar, salt çoğunluk kararına uygun olarak, noter vasıtasıyla veya ilçe muhtarlıkları aracılığıyla ilan edilir ve bildirilir. Satış işlemleri, belirli usul ve prosedürler çerçevesinde, Bedel Tespiti ve Satış Komisyonları tarafından yürütülür.
Hisselerin Satışı ve Finansal Destekler
İlk satış işleminin başarısız olması halinde, anlaşma sağlayan maliklerin hisse devri veya satış talepleri, yine ilgili kurumlara iletilir. Bu satışlar sırasında, tapu kaydında yeni malik adına tescil yapılır ve tam muvafakat sağlanana kadar işlemler devam eder. Ayrıca, riskli yapıların tespiti ve dönüşüm sürecinde hak sahipleri, vergi, harç ve ücret muafiyetleri, kira yardımı, faiz destekleri gibi finansal avantajlardan yararlanabilirler. Bu destekler, sürecin hızlanması ve kolaylaştırılması amacıyla sağlanmaktadır.
Sonuç ve Değerlendirme
İstanbul ve diğer büyükşehirlerde, riskli yapıların dönüşüm süreci, yasal düzenlemeler ve uygulama adımlarıyla yürütülmekte ve ciddi bir planlama, koordinasyon ve disiplin gerektirmektedir. Bu kapsamda, yapı sahiplerinin, belediyelerin ve ilgili kurumların ortak çalışmasıyla, depreme dayanıklı ve güvenli yaşam alanlarının oluşturulması amaçlanmaktadır.
News
