Kahverengi Cüceler: Gizemli Gök Cisimleri
Kahverengi cüceler, gezegenler ile küçük yıldızlar arasında yer alan ve sönük bir yapıya sahip olan ilginç gök cisimleridir. İlk olarak 1995 yılında, California Teknoloji Enstitüsü (Caltech) araştırmacıları tarafından 18 ışık yılı uzaklıktaki kırmızı cüce yıldız Gliese 229’un etrafında dönen Gliese 229B keşfedildi. O tarihten bu yana, bilim insanları binlerce kahverengi cüce üzerinde çalışmalar yaparak yeni keşifler gerçekleştirdiler. 2017 yılında yapılan bir araştırma, Samanyolu’nda yaklaşık 100 milyar kadar kahverengi cüce bulunduğunu gösteriyor.
Bilim insanlarını uzun yıllar boyunca düşündüren bir özellik, Gliese 229B’nin boyutuna rağmen beklenenden çok daha sönük olmasıydı. 70 Jüpiter kütlesine sahip olan bu gök cismi, astronomlar tarafından tahmin edilen parlaklıktan çok daha az ışık yayıyordu. Ancak, bu gizem sonunda çözüldü. Yapılan incelemeler sonucunda, Gliese 229B’nin aslında iki ayrı kahverengi cüceden oluştuğu anlaşıldı. Bu cücelerden biri 38, diğeri ise 34 Jüpiter kütlesinde ve her 12 günde bir birbirlerinin etrafında döndükleri belirlendi. Bu keşif, bu boyuttaki iki kahverengi cücenin parlaklığının beklenildiği gibi olduğunu ortaya koydu.
Keşif ekibinin bir üyesi olan Rebecca Oppenheimer, “Eğer güneş sistemimizde bu tür cisimler olsaydı, gece gökyüzümüzde oldukça garip bir manzara oluşurdu” şeklinde değerlendirmelerde bulundu. Oppenheimer, bu keşfi “onlarca yılın en heyecan verici ve büyüleyici alt-yıldız astrofizik keşfi” olarak tanımladı. Oppenheimer, New York’taki Amerikan Doğa Tarihi Müzesi’nde astrofizikçi olarak görev yapıyor ve bu yeni araştırmanın ortak yazarlarından biri. Araştırma, Nature dergisinde yayımlandı.
Keşif, Şili’deki Avrupa Güney Gözlemevi’nin Çok Büyük Teleskobu aracılığıyla gerçekleştirilen beş aylık gözlemlerin bir sonucu olarak ortaya çıktı. Araştırmacılar, Gliese 229Ba ve Gliese 229Bb olarak adlandırılan bu kahverengi cücelerin, 250 yılda bir güneşten daha küçük ve daha kırmızı bir yıldızın etrafında döndüğünü keşfettiler. Kahverengi cüceler, insan gözünün algılayabileceği kadar parlak ışık yaymıyor, ancak kızılötesi ışıkta çok daha belirgin hale geliyorlar. Bu özellik, gece görüş gözlükleri veya kızılötesi kameralar aracılığıyla tespit edilebilmelerini sağlıyor.
Bu dans eden kahverengi cücelerin nasıl meydana geldiği sorusu ise henüz tam olarak cevaplanabilmiş değil. Bir teori, bu tür çiftlerin yeni bir yıldızın etrafındaki malzeme içinde oluşabileceğini öne sürüyor. Ancak bu keşif, benzer başka kahverengi cüce çiftlerinin de keşfedilip keşfedilemeyeceği sorusunu gündeme getiriyor. Araştırma ekibi, gelecekte daha fazla kahverengi cüce çifti bulmak amacıyla diğer gözlemevlerini kullanmayı planlıyor.
Caltech’ten Dimitri Mawet, bu keşfin önemli bir adım olduğunu belirtiyor. Aynı zamanda NASA’nın Jet Propulsion Laboratuvarı’nda kıdemli araştırma bilimcisi olan Mawet, “Gliese 229B’nin çift olduğunun keşfedilmesi, kütle ve parlaklık arasında gözlemlenen son gerilimi çözdüğü gibi kahverengi cüceler hakkındaki anlayışımızı da derinleştiriyor” diye ekliyor.
News
