Kapsamlı bir çalışma, sekiz yıl boyunca katılımcıların akciğer kapasitesini izledi ve odun sobası kullanımının solunum fonksiyonlarında kayda değer düşüşler hızlandırdığını gösterdi. FEV1 testiyle ölçülen hava akışında, soba kullanan bireylerde daha belirgin bir gerileme gözlemlendi. Uzmanlar, sobadan yayılan ince partiküllerin, tıpkı sigara dumanında görüldüğü gibi solunum yollarında inflamasyona yol açtığını belirtti ve ev içi ile çevresel hava kirliliğinin potansiyel kanserojeni taşıdığını vurguladı.
Araştırmanın bulguları, 2009 yılından bu yana İngiltere’de evsel odun sobası kaynaklı hava kirliliğinin yaklaşık iki katına çıktığını ortaya koyuyor. Daily Mail’e göre 2023 itibarıyla bu kaynaklardan yayılan PM2.5 partikülleri ülke genelindeki toplam kirliliğin beşte birini oluşturuyor; bu oran araç egzozlarının çıkardığı miktarın beş katına ulaşıyor. Ayrıca University College London verileri, 2022 yılında İngiltere’de evlerin %9,4’ünde odun sobası bulunduğunu ve bu oranın 2024’te %10,3’e yükseldiğini gösteriyor.
Moda haline gelen bu sobalar, çevreci olarak lanse edilse de sağlık üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle tartışmalara konu oluyor. Çalışmanın dikkat çektiği bir diğer nokta ise odun sobası kullananların genel sağlık açısından daha iyi durumda görünebileceği halde akciğer fonksiyonlarındaki düşüşün bu gruplarda daha hızlı gerçekleşmesi. Bu durum, soba kullanımının sağlık genel durumu tarafından maskelediğini düşündürüyor.
Avrupa Solunum Derneği’nden Prof. Ane Johannessen, Avrupa’da da soba kullanımında artış gözlemlendiğini belirterek, “Diğer bölgelerde görülen çalışmalar da geleneksel odun dumanının astım, KOAH ve akciğer kanseriyle ilişkili olduğunu işaret ediyor. Bu nedenle Avrupa’daki modern sobaların da benzer riskler taşıyabileceğini söylemek mümkün.”
Uzmanlar özellikle çocuklar ve yaşlılar için bu tür hava kirliliğine karşı savunmasızlık düzeyinin yüksek olduğuna dikkati çekiyor. ABD’de benzer endişeler, Çevre Koruma Ajansı’nın bazı sobaların vaat ettiği kirliliği bile aştığını ortaya koydu. Sonuç olarak, yeni bulgular henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş olsa da, kamu sağlığı açısından ciddi uyarılar içeriyor.
News
