Son dönemde ihracat pazarlarında yaşanan ciddi daralmalar, yüksek üretim maliyetleri ve iç talepteki zayıflama nedeniyle kapasite kullanım oranlarında önemli oranda düşüşler gözlemleniyor. Bu olumsuz gelişmeler ışığında, sektörler, 4.5 gün olarak planlanan Kurban Bayramı tatilini 15 güne çıkarmayı planlayarak üretim faaliyetlerine geçici olarak ara verme yolunu tercih ediyorlar. Bu karar, özellikle düşük üretim hacmi ve yüksek maliyetler nedeniyle sürdürülemez hale gelen üretim döngüsünün yeniden yapılandırılması amacıyla alınıyor.
Mevcut durumda, birçok sektör temsilcisi, çalışanlara yıllık izin kullandırmak suretiyle bu dönemi verimli bir şekilde değerlendirmeye çalışıyor. Sektörleri temsil eden uzmanlar, bu dönemde üretimden geçici olarak uzak durmanın, ekonomik açıdan daha sağlıklı olacağı görüşünde birleşiyorlar. Özellikle son 1.5 yılda istihdam oranında %25 oranında gerileme yaşayan sektörler, bu tür önlemlerle maliyetleri azaltmaya ve faaliyetlerini yeniden optimize etmeye çalışıyorlar.
Ayakkabı üretimi yapan firmaların önemli bir bölümü, yaşanan ekonomik zorluklar ve düşük talep nedeniyle 15-20 gün boyunca üretimi durdurmayı planlıyor. Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, yaptığı açıklamada, sektörün büyük bir kısmının üretimi tamamen durdurmayı ve bu sürenin ardından duruma göre hareket etmeyi düşündüğünü belirtti. “Bayramdan sonra tamamen kapatıp faaliyetleri durduracak firmalar da mevcut. Bazıları, ‘Bu iş artık sürdürülemez noktaya geldi, sermaye eridi’ diyerek üretimi askıya alıyor. Bayram sonrası 15-20 gün süreyle üretimi durdurup, sonrasında tekrar durumu değerlendirecekler” ifadelerini kullandı.
Son dönemde konkordatolar ve mali sıkıntılar nedeniyle öne çıkan tekstil sektörü, mart ayı itibarıyla toplam istihdamını 1 milyonun altına düşürdü. İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) Başkanı Ahmet Öksüz, yaptığı açıklamada, sektörün birçok işletmesinin üretimi durdurmayı düşündüğünü vurguladı. “Yüzde 50 civarında firma, üretimi geçici olarak askıya almayı planlıyor. Uzun süreli tatil yapmayı tercih edenler de var. Maliyetlerin yüksek olması ve talebin azalması nedeniyle birçok firma, birkaç hafta veya daha uzun süreli üretim kesintisi yapacak” dedi.
Sektör temsilcileri, uzun süredir devam eden ekonomik sorunlara çözüm bulmak amacıyla kısmi çalışma modelinin aktif hale getirilmesini talep ediyorlar. Berke İçten, bu konuda şu ifadeleri kullandı: “Kısmi çalışmanın devreye girmesi için çalışmalarımız devam ediyor. Maliyetlerimiz yüksek ve kadrolarımızı kaybetmek istemiyoruz. Pandemi döneminde olduğu gibi, 2-3 günlüğüne çalışma yapıldığında devletin bu sürelerin ücretlerini karşılamasını talep ediyoruz.”
Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği Başkanı Toygar Narbay, hazır giyim sektöründe bayram tatilinin genellikle uzatıldığı ve verimliliğin bu sayede sağlandığını belirtti. “Önceki dönemlerde de bayram tatili uzatılma geleneği vardı. Daha uzun tatiller, açma-kapama şeklinde değil, blok tatil şeklinde planlanıyor. Bu da verimlilik açısından avantaj sağlıyor.” diyerek, maliyetlerin sektörde büyük bir sorun teşkil ettiğini ve sipariş kayıplarının devam ettiğini vurguladı.
Sektör temsilcileri, yurt dışından gelen baskıların ve alıcıların “Fabrikaları Mısır’a taşıyın” önerilerinin de arttığını belirtiyor. Yeşim Tekstil, Eroğlu ve diğer önde gelen üreticiler, bölgede üretim faaliyetlerini Mısır’a kaydırma yoluna gidiyorlar. Bu gelişmeler, sektörün geleceğiyle ilgili önemli bir dönüşüm ve adaptasyon sürecinin başlangıcı olarak görülüyor.