CSIC bünyesindeki IPNA Doğal Ürünler ve Agrobiyoloji Enstitüsü’nden Dr. Pablo González liderliğindeki ekip, Taftan Yanardağı’ndaki değişimi yakından inceledi. Veriler, bu yanardağ için eski tanımlamalara meydan okuyor: artık Taftan’ın sönmüş olduğu görüşü geçerli görünmüyor. González, elde edilen bulguların, yüzeye çıkması gereken gaz basıncının zamanla artması gerektiğini gösterdiğini belirtti. “Bu basınç ya sessizce ya da potansiyel olarak daha güçlü bir patlama şeklinde yüzeye ulaşacak” sözlerini kullanarak, yakın bir patlama öngörüsünün olmadığını ancak izlemek gerektiğini vurguladı.
Taftan Yanardağı, İran-Pakistan sınırına yakın konumda, 3.940 metre yüksekliğinde ve Arap levhasının Avrasya levhası altında dalmasıyla oluşan dağlık bir bölgede yer alıyor. Yanardağın fumarol adı verilen aktif bacalar ürettiği, sülfür kokusunu taşıyan gazlar saldığı biliniyor; insanlık tarihi boyunca ciddi bir patlama kaydedilmemiş olsa da bölge dikkat çekiyor. Ekip, değişimi Avrupa Uzay Ajansı Sentinel-1 uydusu üzerinden izledi; 2020’de ilk incelemelerde faaliyet görülmezken 2023’te gaz sızıntısına dair görüntüler sosyal medyada paylaşıldı ve dikkat çekti.
Çalışmada doktora öğrencisi Mohammadhossein Mohammadnia, uydu verilerini inceleyerek zirveye yakın bölgede hafif bir yükselme tespit etti. Analizler, bu yükselmenin yüzeyin yaklaşık 490 ila 630 metre altında başlayan bir hareket olduğunu gösterdi. Depremler veya yağışlar gibi doğal olayların bu şişmeyi açıklamayacağı belirtildi; ana magma haznesinin (yaklaşık 3,5 kilometre derinlikte) bu süreçte etkili olmadığı belirlendi. İki olasılık üzerinde duruluyor: hidrotermal gaz basıncının artması ya da kaya çatlaklarındaki damarlar üzerinden az miktarda magma hareketiyle gaz basıncının yükselmesi. Sonuç olarak yüzeyde yavaş ve ölçülebilir bir şişme gözlemlendi.
González, Livescience ile yaptığı görüşmede araştırmanın “panik yaratmak için değil, yetkilileri uyarı amacıyla yapıldığını” belirtti. Bu çalışma, özellikle İran’daki yetkililerin volkanın düzenli izlenmesi için kaynak ayırması gerektiğini hatırlatıyor ve bölgedeki bilimsel izleme kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
News
