Vakıf taşınmazlarının idaresiyle ilgili mevzuat, Vakıf Taşınmazlarının İdaresi Yönetmeliği çerçevesinde, vakıf taşınmazlarının tahmini bedel üzerinden satış, kira, irtifak hakkı ve mal değişimi işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirler. Bu kapsamda, Resmi Gazete’de yürürlüğe giren yönetmelik, vakıf taşınmazlarının niteliğini “akarı” olarak nitelendirdiği taşınmazlar ile mazbut vakıflara ait hayrat taşınmazları kapsar.
Tapu sicilinde taşınmaz tescil işlemleri, Genel Müdürlükçe belirlenecek izinler doğrultusunda bölge müdürlüklerinde yürütülür. Merkezde Genel Müdür veya görevlendireceği Genel Müdür Yardımcısı, taşrada ise Bölge Müdürü ihale yetkilisi olarak görev alır. Taşınmazların değerlemesi, rayiç bedel, emlak vergisi değeri veya arsa için asgari değer üzerinden yapılır ve binalar için emlak vergisi değeri, arsa ve arazi için ise alanıyla çarpım sonucu elde edilen değer esas alınır.
İşlemlerin temel ilkesi olarak, üzerindeki yapı/tesis bulunan taşınmazlarda ilk yıl için emlak vergisi değerinin %10’u ve üzerinde yapı bulunmayan taşınmazlarda ise %5’i üzerinde takdir yapılır. Bu yaklaşım, satış, mal değişimi, irtifak hakkı veya kiralama süreçlerinde geçerli olur.
İhaleye katılım şartları arasında yerleşim yeri beyanı, Türkiye’de adres ve elektronik tebligat adresi göstermek; gerçek kişiler için Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, tüzel kişiler için vergi kimlik numarası ve merkezi sicil kaydı gibi bilgiler; ayrıca istenen diğer belgelerin temin edilmesi bulunur. Geçici teminatın yatırılması da gereklidir. İdarece oluşturulan ihale komisyonu en az beş kişiden oluşur ve başkan dahil olmak üzere üyeler belirlenir. Gerekirse diğer kamu kurumlarından da komisyona personel katılabilir.
Yönergede ihalelerin uygulanacağı yöntemler kapalı teklif, açık teklif, pazarlık ve belli istekliler arasında kapalı teklif olarak belirtilmiştir. Taşınmazların satışında ve mal değişiminde, idarenin yükümlü olduğu şartlar, taraflarca belirlenen süre ve şartlara uygun olarak yerine getirilmelidir. Aksi halde, belirlenen süre sonunda noter ihtarnamesi ile taahhütten vazgeçme imkanı doğar ve teminat iade edilir.
İhaleler sözleşmeye bağlanır ve onaylanan işlemler ihale yetkilisi tarafından sözleşmeye bağlanır. Satış, mal değişimi ve irtifak hakları için tapu müdürlüğünde resmi senet düzenlenir; peşin satışlar ile bazı mal değişimlerinde sözleşme zorunlu değildir.
Genel Müdürlük ile mazbut vakıflara ait akar nitelikteki taşınmazlar, mazbut vakıflara ait olup Genel Müdürlükçe değerlendirilmeyen hayrat taşınmazlar veya üzerindeki yapılar için kira süresi, en az 5 yıl olarak öngörülür; bu süre Yönetim onayı ile 10 yıla kadar uzatılabilir. Yapım karşılığı uzun süreli kiralamalarda kira süresi, yapım bedeli dikkate alınarak Genel Müdür onayıyla 20 yıla, Meclis kararıyla da 49 yıla kadar belirlenebilir.
Geçmişe dönük ecrimisil talebi, kiraya verilmeyen ve irtifak tesis edilmemiş taşınmazlarda fiili kullanım/bekleneni tespit edildikten sonra en fazla 5 yıl için mümkündür. Tahliye ve gerekli işlemler tamamlandığında taşınmaz idareye geri alınır. Kira sözleşmesi, süresi sonunda bildirim gerektirmeksizin sona erer.
Valilikçe tahliye durumunda, kira bedelinin ödenmeme halinde belirlenen süreler içinde ihtar tebliğ edilir ve ödemeyen kiracıya karşı tahliye, hiçbir hüküm ve karara bağlı olmaksızın gerçekleştirilebilir. Ayrıca Vakıflar Genel Müdürlüğü kapsamı dışındaki bazı vakıf kültür varlığı niteliğindeki taşınmazlar ile üzerindeki yapıların restorasyon/onarım karşılığı kiralanması bu Yönetmelik kapsamı dışında bırakılmıştır.
News
