Bakanlıktan edinilen bilgilere göre, Vergi Denetim Kurulu (VDK), parasal işlemler üzerinden yapılan kayıt dışılık denetimlerine önemli bir ağırlık vermektedir. Bu çerçevede, fiyat artışlarının yaşandığı dönemlerde sektör ortalamalarının üzerinde fiyat artışı gerçekleştiren ancak bu artışları vergiye tabi kazançlarına yansıtmayan işletmelere yönelik kapsamlı araştırmalar yapılmaktadır. Ayrıca, fiyat gerilemelerinin yaşandığı zamanlarda yüksek fiyat seviyelerini koruma çabasında olan ve bulunduğu sektör itibarıyla kartelleşme eğiliminde bulunan firmalar da bu denetimlerin kapsamına dâhildir.
Başkanlığın Risk Analiz Merkezi tarafından yürütülen çalışmalarda, geriye dönük beş yıllık bir süre içinde gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin beyanları, bilanço ve gelir tablosu ortalamaları çıkarılmış, sektörel karlılık trendleri tespit edilmiştir. Kar marjını sektör ortalamalarının üzerinde artıran ancak bunu beyan edilen mali kara yansıtmayan mükellefler tek tek belirlenmektedir. Ayrıca, sektör eğilimlerinin dışında beyan ve mali tablo rakamlarına sahip mükellefler de riskli olarak değerlendirilmekte ve bu durum kayıt dışılık yönüyle ele alınmaktadır.
Yapılan analizlerde, her sektörde yaratılan parasal büyüklükler, banka ve ödeme kuruluşları üzerinden alınan verilerle titizlikle tahlil edilmektedir. İncelemeler kapsamında, firmaların katma değer vergisi matrahları, alış-satış işlemleri ve e-fatura bilgileri detaylı bir şekilde analiz edilmektedir.
Yurt Dışı Fiyatlarının İncelenmesi
Yurt dışı fiyatları, ülke içindeki fiyatların oldukça altında kalan durumlarda, bu durumun alış bedeli, gümrük, depolama, nakliye ve vergi maliyetleri gibi unsurlardan dolayı açıklanamayacak düzeyde olan ürünler tespit edilmektedir. Bu ürünleri satan firmaların, sektörde önemli bir ticaret hacmine sahip olup olmadıkları veya diğer mükelleflerle kartelleşmeye eğilimli iş ilişkileri kurarak fiyatlar üzerinde hakimiyet kurup kurmadıkları belirlenecektir. Elde edilen inceleme sonuçları, Ticaret Bakanlığı ve Rekabet Kurumu gibi ilgili diğer kamu kuruluşlarına da aktarılacaktır.
Rekabet Eşitsizliği ve Vergi Denetimlerinin Önemi
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, gelir ve kurumlar vergisi gibi doğrudan vergileri düzgün bir şekilde ödemeyen her mükellefin bulunduğu sektör itibarıyla rekabet eşitsizliği yarattığını ve toplanamayan vergilerin diğer mükelleflerden dolaylı olarak toplanmasına neden olduğunu vurgulamıştır. Fiyatlarını sürekli artıran mükelleflerin, maliyetlerini şişirmek ya da sahte belge kullanmak gibi hukuka aykırı yollarla vergilerini ödemediğini belirten Şimşek, bu gruptaki mükelleflerin denetimine özel bir önem atfedildiğini ifade etmiştir.