Yüksek Borçlanma Maliyetlerinin İş Gücü ve Ekonomiye Yansımaları
Yüksek faiz oranları ve finansman maliyetlerinin artmasıyla birlikte, birçok şirket mali açıdan zor günler geçirmekte ve bu durum işgücü azaltımına sebep olmaktadır. Bu gelişmeler, Türkiye’nin en büyük şirketlerinin listelendiği Borsa İstanbul’da da kendini göstermektedir. Türkiye’de geniş tanımlı işsiz sayısı hızla artmakta ve yaklaşık 13 milyona yaklaşmıştır.
Borsa İstanbul’un BIST 100 endeksine dâhil en az 30 şirketi, 2024 yılının ilk çeyreğinde çalışan sayısında azalma yaşadı. Bu şirketler, yüksek faiz ortamına rağmen mali yapılarındaki bozulma nedeniyle işten çıkarmalara başladı. Sektör fark etmeksizin telekomünikasyon, enerji, beyaz eşya ve sanayi gibi birçok alanda çalışanlar işten çıkarıldı. Veri platformu Fintables ve şirketlerin yayımladıkları faaliyet raporlarından derlenen bilgilere göre, bu yıl toplamda en az 30 şirket, çalışan sayısında ciddi azalmalar kaydetti.
İlginç olan nokta ise, bazı şirketlerin yıl başında çalışan sayısını artırması, ancak ilk çeyrekte bu sayıyı düşürmesi olmuştur. Ayrıca, çalışan sayısı ile ilgili detaylı veriler paylaşmayan birçok şirket de bulunmaktadır. Tüm bu gelişmeler, Türkiye’deki istihdam ortamının ne kadar kırılgan hale geldiğine işaret etmektedir.
Yatırım Holdingleirni ve Büyük Şirketleri Etkileyen Düşüşler
Yüksek faiz oranlarının olumsuz etkileri sadece küçük ve orta ölçekli şirketlerle sınırlı kalmamış, büyük holdingleri de derinden etkilemiştir. 2024 yılı sonunda toplam çalışan sayısı, 30 büyük şirketin toplamında 340 bin 259 seviyesindeydi. Ancak, ilk çeyrekte bu sayı 323 bin 755’e gerilemiş ve yaklaşık 16 bin 504 kişilik bir azalma gerçekleşmiştir.
Özellikle Anadolu Grubu Holding’in faaliyet raporuna göre, 2024 sonunda 75 bin 610 olan çalışan sayısı, 2025 Mart ayı itibarıyla 70 bin 524’e düşmüştür. Bu üç aylık dönemde, toplamda 5 bin 86 kişilik bir işten çıkarma gerçekleşmiştir. Aynı zamanda, Anadolu Efes ve Coca-Cola gibi iştiraklerde de çalışan sayıları azalmış, Efes’teki çalışan sayısı 19 bin 907’den 15 bin 75’e inmiştir. Sabancı Holding’de ise çalışan sayısı 64 bin 705’ten 64 bin 519’a düşmüştür.
Enerji Sektöründe ve Diğer Büyük Şirketlerde İşten Çıkarmalar
Enerji sektöründe yüksek faizlerin etkisiyle en duyarlı sektörlerden biri haline gelen enerji şirketleri, bu yıl ciddi işten çıkarmalara sahne olmuştur. EnerjiSA’da çalışan sayısı, 10 bin 384’tan 9 bin 957’ye gerilemiş ve yaklaşık 400 kişilik bir azalma yaşanmıştır. Benzer şekilde, Doğan Holding ve Alarko gibi büyük şirketler de maliyetleri azaltmak adına personel sayısında önemli oranlarda azalmaya gitmişlerdir.
Öne Çıkan Şirketler ve İşten Çıkarma Rakamları
Çalışan sayısını azaltan şirketler arasında Vestel ve Türk Telekom öne çıkmaktadır. Vestel’de, 2 bin kişilik işten çıkarma kararı alınmış ve çalışan sayısı bu yıl 614 kişi azalarak 19 binin altına düşmüştür. Ayrıca, Vestel’in beyaz eşya üretimi yapan alt şirketinde de istihdam ciddi ölçüde azalmaktadır. Türk Telekom’un ise son üç ayda çalışan sayısı 553 kişi azalarak 36 bine yaklaşmıştır.
Otomotiv sektöründe de önemli bir daralma yaşanmakta. Ford Otosan, Tofaş, KordSA ve Türk Traktör gibi büyük otomotiv üreticilerinde de çalışan sayısı azalmış, sanayi şirketleri de ilk çeyrekte iş gücünü küçültmüştür. İskenderun Demir Çelik gibi büyük sanayi kuruluşları da üretim ve istihdam açısından daralma yaşamaktadır.
İşsizlik Oranları ve Ekonomik Gelişmeler
Türkiye’de işsizliğin gerçek boyutları, resmi rakamların ötesine geçerek daha yüksek seviyelere ulaşmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre, mayıs ayı itibarıyla işsizlik oranı yüzde 8.6’ya yükselmiş olup, geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 32.2 ile tarihi zirvesine ulaşmıştır. Bu dönemde sadece mayıs ayında 1.2 milyon kişi yeni işsizler listesine katılmıştır.
Son siyasi gelişmeler ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne yapılan operasyonlar, ekonomik ortamın daha da karmaşık hale gelmesine neden olmaktadır. Faiz artışlarının devam etmesi ve ekonomik belirsizlikler, yılın kalan döneminde istihdamın daha da azalacağı endişelerini artırmaktadır.
Özetle, yüksek faiz ve maliyetlerin etkisiyle, Türkiye’de hem iş gücü piyasası hem de borsalar ciddi anlamda zor günler yaşamaktadır. Bu gelişmeler, ekonominin genel sağlığı ve istihdam politikaları açısından önemli bir sınavdır.
News
