İnsan İlişkilerinde Zihinsel Yorgunluğun Etkisi
İtalya’daki IMT School for Advanced Studies Lucca’dan Erica Ordali ve ekibi tarafından gerçekleştirilen bir araştırma, yoğun zihinsel emek harcayan bireylerin, duygusal olarak daha hassas hale gelerek başkalarıyla olan ilişkilerinde kontrol kaybı yaşadıklarını ortaya koydu. Ordali, yorucu bir iş gününün ardından önemli bir görüşme yapmanın riskli olabileceğini belirterek, “Eğer kendinizi zihinsel olarak tükenmiş hissediyorsanız, bu konuşmayı başka bir güne ertelemeyi değerlendirin,” şeklinde bir öneride bulundu.
‘Ego Tükenmesi’ Kavramı
Ego tükenmesi kavramı, psikolojide tartışmalı bir teori olarak bilinse de, Ordali’ye göre, bu durumu test etmek için geçmişte yapılan çalışmalar genellikle yalnızca 10 dakika sürerken, yeni çalışmada 45 dakika süren aktivitelerin kullanıldığını vurguladı. Ego tükenmesi, bir bireyin zihinsel kaynaklarını yoğun bir şekilde kullandıktan sonra öz denetim ve irade gücünün azaldığı bir durumu ifade eder. Bu teoriye göre, irade ve kendini kontrol etme kapasitesi sınırlıdır ve yorucu görevler ya da uzun süreli çaba gerektiren durumlar sonrasında tükenebilir. Ego tükenmesi yaşayan bireyler, duygularını kontrol etmekte, sağlıklı kararlar almakta ve isteklerine direnmekte zorluk yaşayabilirler.
- Ego tükenmesi, bireyin zihinsel kaynaklarını yoğun bir şekilde kullanmasının ardından, öz denetimde ve irade gücünde bir azalma yaşanmasıdır. Bu durum, kişinin duygularını kontrol etme becerisini olumsuz etkileyebilir ve sağlıklı kararlar almasını zorlaştırabilir.
Guardian’da yer alan habere göre; araştırma kapsamında 44 katılımcıya bilgisayar tabanlı çeşitli aktiviteler yaptırıldı. Bazı katılımcılardan bu aktivitelerde duygu kontrolü sağlamaları istendi.
EEG cihazı ile beyin aktiviteleri ölçülen katılımcılardan, duygularını kontrol eden bireylerin prefrontal kortekslerinde delta beyin dalgalarında bir artış gözlemlendi. Delta dalgalarının normalde uyku sırasında görüldüğüne dikkat çeken Ordali, bu durumun beynin belirli bölümlerinin “uykuya geçtiğini” gösterdiğini belirtti.
Araştırmanın bir sonraki aşamasında, katılımcılara sosyal etkileşim gerektiren oyunlar oynatıldı. Bu oyunlardan biri olan “Şahinler ve Güvercinler” isimli oyunda, katılımcılardan kaynakları paylaşarak iş birliği yapmaları ya da daha agresif bir tutum sergileyerek rekabet etmeleri istendi.
Duygularını kontrol etme görevi verilmeyen katılımcıların yüzde 86’sı iş birlikçi bir yaklaşımı benimseyerek “güvercin” gibi davrandı ve kaynakları barışçıl bir şekilde paylaşmayı tercih etti. Ancak, deneyin başında duygularını kontrol etmek zorunda kalan katılımcıların yalnızca yüzde 41’i iş birliği gösterdi. Bu grup, daha büyük bir oranda “şahin” gibi davranarak agresif ve rekabetçi bir tutum benimsedi.
Çalışma, 403 katılımcıyla beyin aktivitesi ölçülmeden tekrarladığında da benzer sonuçlar elde edildi. Toronto Üniversitesi’nden Profesör Michael Inzlicht ise bu sonuçlara dikkatle yaklaşılması gerektiğini belirterek, araştırma bulgularının zayıf olduğunu ve bağımsız bir şekilde tekrarlanması gerektiğini vurguladı.
News
