İnme, beynin belli bir bölgesine giden kan akışının ani olarak kesilmesiyle ortaya çıkar ve saniyeler içinde zarar oluşturabilir. Bu nedenle belirtiler başladığında hızlı hareket etmek, doğru adımları atmak için hayati önem taşır. Nöroloji Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Meltem Can İke’nin paylaşımında, bu süreçte bilinmesi gerekenler ve yapılması gerekenler net bir şekilde özetleniyor.
Hız ve farkındalık Felç, damar sisteminde var olan bir zayıflığın göstergesidir. Düzenli olarak doktorun önerdiği kan sulandırıcıları kullanmak ve risk faktörlerini kontrol altında tutmak, ikinci bir inme riskini ciddi oranda azaltır. Sonuç olarak; inme hâlâ geliyorum der ve ilk anda bilinçli müdahale hasarı azaltır.
Çoğu zaman sessiz bir şekilde ilerlerken bile sesini duyurur Felç, çoğu kez hızlı bir uyarı gibi gelir. Önlenebilir, tedavi edilebilir ve zamanla yarışılarak üstesinden gelinebilir.
Beyinde neler oluyor? Beynin bir bölgesine kan akışı tamamen kesildiğinde, hücreler ölür ve o bölgede kontrol edilen konuşma, hareket ya da hafıza gibi işlevler zarar görür. Bu durumun anlaşılması için üç temel test ön plana çıkar.
Belirtiler hızla test edilebilir Kendinizde ya da bir yakında şu üç testi uygulayın: – Yüz: Gülümserken yüzün bir yanının sarktığı veya eşit hareket etmediği fark edilir mi? – Kol: Her iki kolu yükselttiğinde bir kol aşağıya düşüyor mu? – Konuşma: Basit bir cümleyi düzgün tekrarlayabilir mi? Bu üç belirti varsa vakit kaybetmeden müdahale gerekir. Gerekirse 112 Acil Servis’i arayın; bazı felç türlerinde kan sulandırıcı ilaçlar kanamayı artırabilir.
Korunma adımları Risk faktörlerinin çoğu bizim seçimlerimizle ilişkilidir. Ancak yaş, cinsiyet gibi değiştirilemeyen faktörler de vardır. Kontrol altına alınması gereken ana etkenler şunlardır:
• Yüksek tansiyon felcin en önemli tetikleyicisidir.
• Sinsi şeker hastalığı damarları zayıflatır ve pıhtı oluşumunu kolaylaştırır.
• Kalp ritim bozuklukları beyne pıhtı taşıyabilir.
• Kötü alışkanlıklar sigara, aşırı alkol tüketimi ve hareketsiz yaşam, damarların yaşlanmasına hız verir.
İlk 4,5 saat çok kritik Felç geçiren bir kişide her dakika yaklaşık 1,9 milyon beyin hücresi ölür. Bu yüzden nörolojide sıkça verilen bir motto vardır: Zaman beyinidir. İlk 4,5 saat içinde ulaşılan hastalarda damar açıcı tedaviler veya trombektomi gibi yöntemlerle pıhtı giderilebilir; bu sayede hastaların çoğu normal yaşantısına dönebilir.
Önlenebilirlik oranı yaklaşık %80 Yaşam tarzında yapılacak küçük değişiklikler felç riskini büyük ölçüde azaltır. Öneriler şu şekilde özetlenebilir:
• Günlük 30 dakikalık tempolu yürüyüş damarları güçlendirir.
• Zeytinyağlı Akdeniz mutfağı sebze ve balık ağırlıklı beslenmeyi destekler.
• Tuz kullanımı azaltılmalı tansiyonu dengede tutmanın anahtarıdır.
News
