Günlük yaşamda basit bir enfeksiyon gibi görünse de vajinal akıntıda fark edilen olağandışı ve kötü koku, rahim ağzı kanserinin işareti olabilir. Uzmanlar, bu belirtinin görmezden gelinmemesi gerektiğini ve vakit kaybetmeden bir aile hekimiyle görüşülmesini önerir.
Yaygın Belirtiler: Rahim ağzı kanseri başlangıç aşamalarında her zaman net belirtiler göstermez; hastalık ilerledikçe şu semptomlar ortaya çıkma ihtimalini artırır:
Anormal Kanama: Cinsel ilişkinin ardından, adetler arasındaki dönemde veya menopoz sonrası görülen vajinal kanamalar.
Adet Düzeni Değişiklikleri: Normalden daha yoğun veya daha uzun süren adetler.
Sıra Dışı Akıntı: Sulu, kanlı, yoğun ve kötü kokulu olabilir.
Ağrı: Pelvik bölgede, belin alt kısmında veya cinsel ilişki sırasında hissedilen ağrılar.
Fibroid veya endometriozis gibi durumlarınız varsa bu belirtiler mevcut olabilir; ancak yeni veya kötüleşen belirtilerde mutlaka uzman desteği alınmalıdır.
Rahim Ağzı Kanseri Nedir? Rahim ağzı, rahim ile vajinayı birleştiren bölgedir ve bu kanser genelde hücrelerin yavaş değişmesiyle gelişir. HPV enfeksiyonu nedeniyle vakaların çoğu ortaya çıkar. Sık görülen risk yaş aralığı yaklaşık 30–35 olsa da her yaş grubunda risk söz konusudur.
İki Ana TürSkuamöz Hücreli Karsinom: Rahim ağzının dış kısmını kaplayan ince hücrelerden başlar ve en yaygın formudur. Adenokarsinom: Rahim ağzı kanalındaki bez hücrelerinde gelişir.
Risk Grubu: Bağışıklık baskılanmasına neden olan HIV/AIDS gibi durumlar, çok sayıda çocuk sahibi olmak veya 17 yaşından önce doğum yapmak, DES (dietilstilbestrol) kullanımı (hamilelikte), geçmişte vajina, vulva, böbrek veya mesane kanseri öyküsü riskleri artırır.
Riski Azaltmak İçin 5 Adım:
Düzenli taramalar yaptırın.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmaya çalışın.
Sigara içmemek veya kullanmamak önemlidir; sigara kanserli hücrelerin gelişimini hızlandırır.
Güncel sağlık kontrollerini aksatmayın ve gerekirse uzman önerilerine uyun.
Birçok kullanıcısı bulunan mesajlaşma platformu, uzun süredir konuşulan reklamsız abonelik fikrini temel stratejisine dahil etmek üzere adımlarını netleştirdi. Android beta sürümündeki 2.26.3.9 yapı numarasıyla saptanan yeni düzenlemeler, reklamların tamamen devre dışı bırakılabileceği bir abonelik paketi üzerinde yoğunlaşıldığını gösteriyor. İlk sızıntılar, özellikle Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık’taki kullanıcıları kapsayacak bu deneyimin aylık maliyetinin yaklaşık 4 Euro seviyesinde olabileceğini işaret ediyor. Şirketten resmi bir onay gelmese de sızdırılan ekran görüntüleri, Meta’nın geniş kullanıcı tabanını gelir kaynağına dönüştürme yönündeki kararlılığını ortaya koyuyor.
REKLAMLARIN ETKİ ALANI DARALACAK Mevcut yapıda reklamlar, Durum paylaşımlarını izlenen Güncellemeler sekmesini ve Kanallar arası gezintiyi takip eden alanlarda karşımıza çıkıyor. Tanıtılan Kanallar başlığı altındaki öneriler ve duruma bağlı reklamlar, yeni abonelik sistemiyle birlikte tarih olacak. Ücretli aboneliği tercih eden kullanıcılar, durum güncellemeleri sırasında reklam içeriği görmeyecek ve sponsorlu kanal önerileriyle karşılaşmayacak. Ancak özel mesajlaşma, sesli ve görüntülü arama gibi temel işlevler, ödeme yapmayan kullanıcılar için de ücretsiz olarak erişilebilir durumda kalacak.
AVRUPA DÜZENLEMELERİ VE META’NIN YENİ ROTASI Bu adım yalnızca ekonomik bir tercih olmayıp, Avrupa ve Birleşik Krallık’taki yasal çerçeveye uyum amacıyla da şekillendiriliyor. Bölgede yürürlükte olan mevzuatlar, kullanıcılara reklamsız ücretsiz kullanım ya da ücretli reklamsız kullanım arasından seçim yapma hakkı tanıyor. Meta daha önce Facebook ve Instagram’da benzer bir yaklaşım izlemişti; şimdi bu stratejiyi WhatsApp’a taşıyor. Abonelik işlemlerinin Google Play üzerinden yönetilmesi bekleniyor; ancak bu paketin tek başına mı yoksa Meta’nın diğer uygulamalarını kapsayan genişletilmiş bir abonelik planının parçası mı olacağı henüz netleşmedi.
GELİŞTİRME SÜRECİ VE TEKNİK DEĞİŞİKLİKLER Özellik şu anda test aşamasında olduğundan resmi bir çıkış tarihi açıklanmadı. Ücretli abonelik tamamen isteğe bağlı olacak ve ücretsiz sürüm kullanıcıları Güncellemeler sekmesinde reklam görmeye devam edecek. Bu büyük değişiklikle paralel olarak teknik bir güncelleme de yapılıyor: GIF sağlayıcısı Tenor’un 2026 ortalarında hizmetini durduracak olması nedeniyle varsayılan sağlayıcı Klipy olarak değiştirilmiş durumda. iOS beta sürümlerinde görülen bu geçiş, kullanıcılar tarafından herhangi bir işlem gerektirmeden otomatik olarak uygulanacak.”
Yeni bulgular, yüksek tansiyonun uygun şekilde tedavi edilmesinin bilişsel bozulma riskini azaltmada kritik olduğuna işaret ediyor; bunama veya bileşenleri olmaksızın da etkili olabilir. Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Kaynak Selekler, konuyu bilimsel bulgular eşliğinde şöyle özetliyor:
Hipertansiyon nedir? Kan basıncımız iki değerle ifade edilir: birincisi, kalbin kasılmasıyla oluşan sistolik basınçtır ve büyük tansiyondur; ikincisi, kalbin dinlenme anındaki diastolik basınçtır ve küçük tansiyondur. Normal değerler yaklaşık olarak 120/80 mmHg civarındadır. Yani hipertansiyon genelde 140/90 mmHg’nin üzerinde saptanan sürekli bir durum olarak tanımlanır ve dünya çapında kalp krizi ile inmelerin önde gelen nedenlerinden biridir.
İşte sebepler Çoğu vakada, hastaların %90-95’i altında yatan başka bir hastalık bulunmaz; bu durumda hipertansiyon birincil (nedeni bilinmeyen) olarak kabul edilir. Geri kalan %5-10’luk bölümde ise yüksek tansiyon bir nedene bağlıdır ve ikincil hipertansiyon olarak adlandırılır. En sık görülen nedenler arasında böbrek hastalıkları, adrenal bezlerinin sorunları, böbrek damarlarına olan daralmalar, aortanın doğuştan gelen dar bir bölümü ve tiroid bozuklukları sayılabilir.
Beyinde yol açtığı etkiler Yüksek tansiyon zamanla atardamarlarda gerilime neden olur; bu durum damar duvarlarının kalınlaşmasına ve sertleşmesine yol açan arterioskleroz diye bilinen süreci tetikler. Kandaki yağlar da damarları daraltabilir. Damarların daralması beyne de ulaşan besin ve oksijen miktarını azaltır; bu da beyin hücrelerinin düzgün çalışmasını zorlaştırabilir. Ayrıca yüksek tansiyon, inmeyi en güçlü risk faktörü olarak öne çıkar. İnme, beyindeki bir bölgeye kan akışının kesilmesi veya bir damar kanaması sonucu meydana gelir ve her iki durumda da beyin hücre ölümüne yol açarak vasküler demans riskini artırır.
Güçlü önlemler Gizli bir tehdit olarak kabul edilen yüksek tansiyonu mutlaka kontrol altına almak gerekir; çoğu kişi bu hastalığın farkında değildir çünkü belirti vermez. Genetik yatkınlık ve yaşla birlikte artan risk folyosunun bir parçasıdır. Ayrıca kilo, yüksek tuz tüketimi, stres ve tütün kullanımı da bu hastalığa katkıda bulunur. Akdeniz diyeti, düzenli egzersiz, sigara ve alkol tüketimini azaltma ile tuz alımını kısıtlamak etkili önlemlerdendir. Hastalığın erken teşhisi ve yönetimi için düzenli tansiyon ölçümü kritik bir adımdır.
Örnek araştırma Çin Kırsal Hipertansiyon Kontrol Projesi Faz-3 (CRHCP-3) kapsamında, 40 yaş ve üzerindeki kontrolsüz hipertansiyonlu 33.995 yetişkin üzerinde yoğun kan basıncı tedavisinin demans riskini nasıl etkilediği incelendi. Üç eyalette 326 köyde yürütülen bu çalışma, ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleriyle dört yıl süren tedavinin %15 demans riskini ve %16 bilişsel bozuklukları azalttığını gösterdi. Ayrıca Johns Hopkins Üniversitesi’nin analizleri, tansiyon ilacı kullananların alzheimer olma ihtimalinin kullananlara göre yarı yarıya daha düşük olduğunu öne sürüyor; tansiyon kontrolü olmadan yaşayanlarda ise omurilik sıvısında alzheimer biyobelirteçlerinin daha sık görüldüğünü işaret ediyor. Ayrıca sekiz yıllık takipte kan basıncının dalgalanmasının bunama riskini artırabileceği de bulundu.
ETKİLİ MÜDAHALELER Çinli araştırmacılar, hipertansiyonlu hastalarda demans riskinin azaltılmasında yüksek tansiyon tedavisinin etkili olduğuna dair güçlü kanıtlar elde ettiklerini belirtiyorlar. Oxford Üniversitesi’nden Prof. Masud Husain ise bu çalışmayı, sadece kalbi değil aynı zamanda beyni korumak için yüksek tansiyonu tedavi etmenin bir uyarı niteliğinde olduğunu ifade ediyor.
KGM olarak bilinen ve 19 yaşında olduğu iddia edilen bir kişinin liderliğini üstlendiği dava, Meta’nın sahip olduğu Instagram, ByteDance’in TikTok’u ve Google’ın YouTube’u üzerinden gençler arasındaki depresyon ve intihar düşüncelerinin artışı iddiasını merkezine alıyor. Davada ileri sürülenlere göre bu platformlar, çocukları daha uzun süre çevrimiçi tutmak amacıyla kumarhanelerde kullanılan bilinçli tasarım tekniklerini kullandı ve bu durum ruh sağlığını olumsuz etkiledi.
BİNLERCE DAVANIN SEYRİNE ETKİ DEPTHİ Dava dosyasında, mağdurların sadece platformların yan etkilerine maruz kalan kullanıcılar olmadığı; doğrudan şirkelerin bilinçli ürün tasarımı kararlarının zararlarına uğrayan kişiler olduğuna dikkat çekiliyor. Mahkeme bu iddiayı kabul ederse, mevcut Amerikan yasalarının kullanıcı paylaşımlarından doğan sorumluluğunu dolaylı olarak aşmalarına yönelik tartışmaları gündeme taşıyabilir. Uzmanlar, bu davanın benzer nitelikteki çok sayıda davanın akışını değiştirebileceğini belirtiyor.
ZUCKERBERG DE İFADE VERECEK Teknoloji politikaları üzerinde çalışan bir araştırmacı olan Clay Calvert’e göre, davanın jüri önündeki sonuçları ve herhangi bir tazminat kararı, benzer davaların geleceğini şekillendirecek nitelikte olabilir. Duruşmada Meta’nın CEO’su Mark Zuckerberg’in de aralarında bulunduğu bazı yöneticilerin ifadesinin alınması bekleniyor. Yargılamanın yaklaşık sekiz hafta sürmesi öngörülen süreçte, şirketler yönünden önemli gelişmeler yaşanabilir.
SNAPCHAT UZLAŞMASI Dava dosyasındaki üçüncü taraf olarak görülen Snap Inc., geçen hafta açıklanmayan bir tutarla uzlaşmaya varmış durumda. Meta ise gençlerin ruh sağlığı ile sosyal medya arasındaki ilişkiye değinerek, bu konunun basitleştirilmesinin yanlış olduğunu savundu ve gençleri etkileyen akademik baskı, güvenlik sorunları, sosyoekonomik zorluklar ve madde kullanımını da kapsamlı olarak ele aldıklarını belirtti.
AVRUPA’da da benzer dava süreçleri KGM davası, bu yıl görülecek önemli bir örnek olarak öne çıkıyor. Kaliforniya’daki bazı okul bölgeleri de çocuklara verilen zararlar gerekçesiyle sosyal medya şirketlerine karşı davalar açtı. Ayrıca ülke genelinde Meta’ya karşı 40’tan fazla eyalet dava süreci devam ediyor. TikTok için de benzer çok sayıda eyalette davalar söz konusu. Avrupa’da da İtalya ve Fransa’da aileler, çocukların zarar gördüğünü iddia ederek Meta ve TikTok’a karşı toplu davalar açtı.
Faiz indiriminin bankalarda ve bireylerin gündelik maliyesinde yaratığı etki, söz konusu kararların reel ekonomiye tam olarak aktarılmadığını gösteriyor. Düşen politika faizi karşısında yüksek kredi maliyeti, fon ve vergi kesintileriyle birleşerek borçlanma maliyetini önemli ölçüde artırıyor. Yaşanan tablo, vatandaşların bütçelerini zorlarken gelir erimesine ve borç sarmalına sürüklenen bir tabloyu gözler önüne seriyor. Gerçek borçlanma maliyetinin katlandığı bu süreçte, kredi ve kredi kartı borçlarıyla günü kurtarmaya çalışan yurttaşlar için durum giderek daha da ağırlaşıyor.
VATANDAŞ KREDİLERİNİ ÖDEYEMİYOR başlığıyla öne çıkan durum ise günlük yaşamla doğrudan ilişkili. Örnek olarak alınan 200 bin liralık ihtiyaç kredisi için 24 ay vadede aylık taksit 15 bin 790 liraya çıkarken, toplam geri ödeme 379 bin liraya ulaşıyor. Bu kredi üzerinden yaklaşık 137 bin 700 lira faiz ve 41 bin 300 lira vergi ve fon ödemesi söz konusu oluyor. Merkez Bankası’nın faiz indirimi banka müşterilerine aynen yansımıyor; vatandaşlar yüksek faizlerle karşı karşıya kalırken, ayrıca %15+%15 oranında fon ve vergi ödemek durumunda kalıyor. Bu şartlar borçları ödemeyi güçleştiriyor ve bazı kesimlerde takibe düşüş oranları artış gösteriyor. 16 Ocak haftasında ihtiyaç kredilerinin takibe düşenler oranı %5,5’e, 2025 yılının aynı döneminde ise %4,2’ye işaret etmiş durumda.
Kredi kartları ve KMH borçlarında da benzer bir baskı söz konusu; fakat ihtiyaç kredilerine uygulanacak eşit kurul ve üst sınırı ile KKDF ve BSMV gibi vergi kalemlerinin azaltılması çağrıları yükseliyor. FAİZ İNDİRİMİ SÖYLEMDEN ÖTEYE GEÇMEZ yorumları, ekonomi yönetiminin alım gücünü güçlendirmek yerine borçlanmayı sürekli büyütmesinin sonuçlarına dikkat çekiyor. Bireysel borçlar, bankalar ve finans kuruluşlarına olan toplam borçlar, haftalık verilerde trilyonlarca liraya ulaşırken, faiz oranları bir yandan yükselirken bir yandan da indirimler reel üretimi ve vatandaşın mali durumunu korumak için yeterince etkili olmuyor. Bu durum, ekonominin üretim ve istihdam dinamiklerini gözeten dengeli bir politika ihtiyacını ortaya koyuyor.
News
