Bruksizm, her yaş grubunda görülebilir ve çocuklarda genellikle geçici bir durumdur. Ancak bazı vakalarda sabahları çene ağrısı, baş ağrısı ve yüz kaslarında gerginlik gibi belirtiler ortaya çıkabilir; uzun süreli durumlarda ise yüz hatlarında estetik bozulmalar ve dişlerde aşınma, çatlaklar ya da hassasiyet gözlemlenebilir. Çene ekleminde ağrı veya çınlama gibi semptomlar da rapor edilmektedir.
Teşhis, çoğunlukla şikayetler ve tıbbi öykünün klinik muayene ile değerlendirilmesiyle başlar. Ayrıca eşlik eden gıcırdatma davranışının bir çözüme dönüştüğü durumlarda, partnerin sesli rahatsızlığı da önemli bir ipucudur. Ancak bruksizmin kesin teşhisi için polisomnografi (uyku kaydı) ve birlikte değerlendirilen EMG ölçümleri gereklidir; bu testler çiğneme kaslarının uyku sırasında ne kadar çalıştığını ve diş sıkma hareketlerinin sıklığını gösterir.
Uygun ve maliyetli olmayan bir yaklaşımla, çoğu vakada bu ileri düzey tetkikler gerekli değildir. Özetle, tedavi her zaman zorunlu değildir; aşınma, çene eklemi veya çiğneme kaslarında ağrıya neden olan vakalarda kişiye özel planlama yapılır.
Stres kaynaklı bruksizm durumunda psikolojik destek, gevşeme egzersizleri ve yaşam tarzı değişiklikleri önerilir. Uyku hijyeni için gece yarısına kadar uyarıcıların (kafein, sigara, alkol) azaltılması, uyumadan önceki saatlerde fiziksel aktivite ve zihinsel uyarıların sınırlandırılması, sessiz ve karanlık bir uyku ortamı oluşturulması tavsiye edilir. Ayrıca uyku apnesi şüphesi varsa bir uyku merkezinde değerlendirme ve kulak burun boğaz uzmanıyla işbirliği önerilir.
Kalıcı diş kapanış bozuklukları veya çene ilişkisinde sorunlar varsa ortodontik tedavi düşünülmelidir. Reflü gibi durumlar diyet ve ilaçlarla yönetildiğinde bruksizmin etkisi azalabilir. İlaçlar bruksizmi tetikliyorsa hekimle görüşüp alternatifler değerlendirilebilir.
Belirtiler ağırlık kazandığında veya çene kaslarında aşırı büyüme nedeniyle estetik kaygılar ortaya çıktığında, fizik tedavi, kas gevşetici ilaçlar, psikiyatrik/nörolojik etkili ilaçlar veya botoks enjeksiyonları fayda sağlayabilir. Bruksizme bağlı diş aşınmaları ise restoratif işlemler (dolgu/kaplama) sonrası splint tedavisi ile korunur.
Splint nedir? Halk arasında “gece plağı” olarak bilinen splint, çene yapısına uygun biçimde özel olarak üretilen şeffaf bir apareydir. Amacı dişler arasındaki sürtünmeyi engellemek, çene kaslarını gevşetmek ve çene eklemi üzerindeki yükü azaltmaktır. Özellikle gece takıldığında koruyucu etkisi yüksektir. Ancak her bireyin ağız yapısı farklı olduğundan internetten alınan standart plaklar yerine diş hekimi tarafından alınan ağız ölçülerine göre laboratuvar ortamında üretilen kişiye özel splintler tercih edilmelidir; aksi halde fayda yerine zarar görülebilir.
News
