El-Bahansa nekropolünde, El-Menia yakınlarında bulunan Antik Oxyrhynchus’taki arkeolojik çalışmalar, deneyimli ekipler tarafından yeniden ele alınıyor. Maite Mascort ve Esther Ponce’nin önderliğindeki ekip, Roma dönemine ait bir mezarda ilginç bir keşfe imza attı: mumya içindeki gizli bir papirüs. Filolojik çözümlemeler, bu metnin İlyada Destanı’nın II. Kitabı’ndaki ünlü Gemi Kataloğu bölümüne ait olduğunu gösteriyor. Bu pasaj, Truva Savaşı’na katılan Akha birliklerinin ve onların gemilerinin ayrıntılı bir listesini sunuyor. Bir Yunan klasiğinin bu şekilde bir Mısır mezarında nasıl yer aldığı merak uyandırıyor; arkeologlar bunun ardında çeşitli tarihsel dinamiklerin olabileceğini belirtiyorlar. Ptolemaios dönemiyle Roma hâkimiyeti boyunca Yunanca, Mısır’da idari, askerî ve kültürel elitler arasında önemli bir iletişim diliydi. Bu bölüm, ölen kişinin yüksek bir eğitim düzeyine sahip olduğunu düşündüren kişisel bir eşyayı ya da öbür dünyada ona rehberlik etmesi için göğsüne konulan sembolik bir muska olarak yorumlanabilir. Mezarda yalnızca dünya edebiyatını değiştirecek bir papirüs bulunmuyor; yanısıra geometrik motiflerle süslü kaliteli keten örtüler, renkli ahşap tabutlar ve cesetler üzerinde altın varak parçaları tespit edildi. Üç altın dil ile bir bakır dil dikkat çekiyordu; ölülerin ağızlarına konulan bu metaller, antik Mısır inancında yeraltı dünyasında konuşmayı sürdürmek için gerekli olan güçlü bir cenaze muskası olarak görülüyordu ve Roma dönemi boyunca bile bu gelenek korunmuş birçok bulguya rastlanıyor. Nekropolün biraz ilerliasında bulunan odalarda, kireçtaşından oymalardan çıkan buluntular şaşırtıcı bir çeşitlilik sergiledi: kremasyonla yakılmış yetişkin kalıntıları, bebek kemikleri ve özenle kumaşlara sarılarak mumyalanmış bir kedi başı. Ayrıca, Harpokrates (Horus’un çocukluğu) ile Cupid (Eros) mitolojilerine ait figürinler aynı mekanda yan yana duruyordu; bu, farklı inançların aynı mezar odasında bir arada var olabileceğini gösteren çarpıcı bir örnek. Bu keşif, arkeolojinin sadece altın ve mücevher toplamaktan öteye giden derin bir misyonu olduğunu hatırlatıyor. Kültürlerin köklerini silmeden nasıl birlikte var olabildiğini gösteren bir kanıt olarak karşımıza çıkıyor: bir mezarda Mısır ritüelleri, Roma varlığı ve Yunan edebiyatının izleri bir araya gelmiş durumda. İçinde saklı olan İlyada, iki bin yıl önceki kozmopolit ve entelektüel dünyaya kapı aralıyor; sınırları aşan bir etkileşim ve melez bir kültür mirası olarak karşımıza çıkıyor.
News
