ABD ve uluslararası aktörler, Libya’da uzun süredir sürdürülen bölünmüşlüğü aşacak yeni bir yaklaşımı masaya yatırıyor. Middle East Eye’ın iddialarına göre, ülkenin geleceğini şekillendirmek amacıyla batıdaki Dibeybe ailesi ile doğudaki Haftar ailesi arasındaki güç paylaşıma dayalı bir anlaşma taslağı üzerinde çalışmalar sürüyor. Bu plan, Libya’da mevcut çatlaların üstesinden gelmeyi ve petrolü küresel enerji akışında kritik bir konuma taşıyarak Hürmüz Boğazı ve diğer bölgesel dinamikler üzerinde etkili bir rol oynamayı hedefliyor. Türkiye’nin destek vereceği belirtiliyor.
15 YILDIR BÖLÜNMÜŞ BİR ÜLKE Libya, 2011’de Kaddafi’nin düşüşünden bu yana süregelen iç çatışmalarla boğuşuyor. İki büyük aşiretli güç yapısının yürütmenin üst kademelerinde hâlâ etkili olduğu ülkede, dış aktörlerin demokratik seçenekleri tercih etmekten çok mevcut büyük ailelerle iş birliği kurma yönünde eğilim gösterdiği belirtiliyor. Batı yanlısı eski bir yetkili, ABD başta olmak üzere dış güçlerin artık Libya’da seçimlere dönük eski umutları tükettiğini ama bu kez güç paylaşımını merkeze alan bir yaklaşım benimsediğini ifade ediyor. Ancak bu stratejinin, Haftar ve Dibeybe taraflarının kontrol alanları konusunda net bir uzlaşı sağlaması gerektiğini vurguluyorlar; aksi halde sürecin halk tarafından tam olarak karşılanmaması halinde tehlikeli sonuçlar doğabileceğini belirtiyorlar.
DÜŞMAN AİLELER BİRLEŞECEK Enerji gelirlerindeki artışın bölgesel siyasi dengeleri değiştireceği düşüncesi, planın merkezinde yer alıyor. Massad Boulos gibi üst düzey isimler, bu diplomatik hamlenin başında rol alıyor ve Batı’daki etkili figürlerle yakın temas kuruyor. Dibeybe ailesinin başbakanlık için kuzeni Abdulhamid Dibeybe’nin yerine geçmesi fikri ve Türkiye ile olan temaslar, dondurulmuş Libya varlıklarının serbest bırakılması gibi konular da kapalı kapılar ardında değerlendiriliyor. Doğu cephesinde ise Halife Haftar’ın oğlu Saddam Haftar’ın aday gösterilmesi öne çıkan bir diğer adım olarak görülüyor. Genç liderin ordu içindeki konumunu güçlendirmek ve Türkiye ile olan temasları geliştirmek, Washington’un desteğini artıran unsurlar arasında sayılıyor. Geçen yıl ABD’ye yaptığı ziyaretler boyunca CIA yetkilileriyle görüşen Saddam Haftar’ın, mevcut güç dengelerini değiştirme potansiyeli olduğu dile getiriliyor.
RİSKLER VE ÖDÜL Bu merkezî inisiyatifin, Libya içinde ciddi dirençle karşılaşma ihtimali yüksek. Misrata gibi ticari merkezler ve dini otoriteler bu tür bir güç paylaşımını benimsemeyebilir. Libya Müftüsü Sadık el-Geryani’nin taraflar arasında bir uzlaşının mümkün olmadığını belirtmesi de bu belirsizliği yeterince gösteriyor. Aileler içindeki liderlik savaşları da kendi içinde kırılganlığı artırıyor; Saddam Haftar ve kardeşleri ile Dibeybe tarafı arasında rekabet sürüyor ve hükümranlık konusunda tam bir birlik yok. Uzmanlar, bu stratejiyi enerji altyapısı sorunları nedeniyle de eleştiriyor ve Libya’nın İran savaşı bağlamında dünyaya yeterince petrol sağlayabileceği yönündeki iddiaların gerçekçi olmadığını söylüyorlar. Bununla birlikte, küresel enerji güvenliğini yeniden yapılandırma potansiyeli olan bu plan, bölgesel ittifakları yeniden düzenleyebilir ve eski rakipler olan Türkiye ve Mısır’ın Libya’da daha uyumlu bir iş birliği içinde olmasına yol açabilir. ABD’nin amacı, Haftar ailesi ile Rusya arasındaki bağları zayıflatıp Libya’yı kendi ekseninde konumlandırmaktır; bu süreçte Rusya’nın etkisinin azalmasıyla ortaya çıkan boşluk bu hedefi destekliyor. Bu yeni dönem, Libya’da uzun vadeli bir dönüşüm ihtimalini beraberinde getiriyor.
News
