Mide kanseri vakalarının önemli bir kısmı, çeşitli bakteriyel enfeksiyonlardan kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte, rahim ağzı kanserleri ve bazı genital ile oral kanser türleri, virüslerin etkisiyle gelişmektedir. Özellikle İnsan Papilloma Virüsü (HPV) gibi virüsler, bu kanserlerin oluşumunda kritik bir rol üstlenmektedir. Ayrıca, bazı kronik viral enfeksiyonlar da karaciğer kanseri riskini artırabilmektedir.
Enfeksiyonlar Kanser Vakalarının Yüzde 13’ünü Oluşturuyor
New York Times’ın haberine göre, Amerikan Kanser Araştırmaları Derneği tarafından Çarşamba günü yayımlanan yeni bir rapor, bazı enfeksiyonların küresel kanser vakalarının yaklaşık %13’ünü oluşturduğunu ortaya koymuştur. Bilim insanları, hangi enfeksiyonların kansere yol açabileceğini anlamanın, bu hastalıkların önlenmesi ve tedavi edilmesi açısından son derece önemli olduğunu vurgulamaktadır. Aşılar ve etkili tedavi yöntemleri, bu enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olmakta ve tarama yöntemleri ile erken teşhis sağlanabilmektedir.
Duke Tıp Fakültesi’nde tıp profesörü olan Dr. Michael Pignone, kansere yol açabilen dört ana enfeksiyonun önlenmesi ve tedavisinde kaydedilen ilerlemelerin, bu konunun önemini bir kez daha gözler önüne serdiğini belirtmektedir. Pignone, “Daha önce yaygın olan bazı kanserleri artık nadir hastalıklara dönüştürmeye yakınız” diyerek, bu enfeksiyonların tedavisindeki gelişmelere dikkat çekmektedir.
HPV: 200’den Fazla Tür ve Kanser Riski
İnsan papilloma virüsü (HPV), 200’den fazla türe sahip olup, bunlardan 12’si özellikle rahim ağzı, genital bölge ve ağız kanseri riskini önemli ölçüde artırmaktadır. HPV’nin bu türleri, kansere yol açabilecek en tehlikeli suşlar olarak kabul edilmektedir ve erken teşhisle önlenmesi hayati bir öneme sahiptir. Çoğu kişi HPV enfeksiyonu ile karşılaştıktan sonra bu virüsü kendi kendine temizler. Ancak, servikste HPV enfeksiyonu olan kadınların yaklaşık %10’u, yüksek riskli bir HPV türünde kalıcı enfeksiyon geliştirebilmektedir. Bu durum, hücrelerin hızla çoğalmasına ve tümör baskılayıcı proteinlerin etkisiz hale gelmesine yol açabilir. Washington’daki Fred Hutch Kanser Merkezi’nden Dr. Denise Galloway, bu sürecin kanser gelişimine neden olabileceğini ifade etmektedir.
Cinsel Aktif Bireyler ve HPV
Cinsel olarak aktif bireylerin çoğu, hayatlarının herhangi bir döneminde en az bir kez HPV ile enfekte olmaktadır. Prezervatif kullanımı, HPV enfeksiyonuna karşı kısmi bir koruma sağlasa da, tam bir koruma sunmamaktadır. En etkili yöntem ise, HPV aşısıdır; bu aşı, enfeksiyona karşı en güçlü korumayı sağlamakta ve kanser riskini önemli ölçüde azaltmaktadır. Dr. Galloway, “Genç bireyler aşılandığında, risk sıfıra iner” demektedir. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), 11-12 yaşlarından başlayarak 26 yaşına kadar iki veya üç doz HPV aşısı yapılmasını önermektedir.
Gençlerin Aşılanma Oranı Düşük
Buna rağmen, araştırmalar göstermektedir ki, HPV aşısı olma hakkına sahip gençlerin çoğu, henüz aşı yaptırmamaktadır. Dr. Pignone, “Aşılama oranlarını artırmak, HPV ile mücadelede en etkili uzun vadeli stratejidir” diyerek, bu konunun önemine değinmektedir. Ayrıca, HPV’nin neden olduğu hücresel anormalliklerin kansere dönüşmeden önce tedavi edilmesi için erken teşhis büyük bir önem taşımaktadır.
Hepatit B ve C: Karaciğerde İltihaplanma
Teksas’taki MD Anderson Kanser Merkezi’nde gastrointestinal tıbbi onkolog olan Dr. Sunyoung Lee, hepatit B ve C virüslerinin, öncelikle karaciğer hücrelerinde iltihaplanmaya yol açarak karaciğer kanserine neden olabileceğini belirtmektedir. Kronik iltihaplanma, karaciğerde siroz olarak bilinen skar dokusu birikimine yol açar ve bu durum, karaciğer kanseri için önemli bir risk faktörüdür. Dr. Lee, bazı durumlarda hepatit B’nin sağlıklı karaciğer hücrelerini değiştirerek doğrudan kansere yol açabileceğini vurgulamaktadır. Karaciğer kanseri riskini azaltmak için hepatit B ve C virüslerine karşı korunma ve erken teşhis oldukça önemlidir. Hepatit aşıları ve düzenli sağlık kontrolleri, karaciğer hastalıklarının ilerlemesini önlemek için etkili birer strateji sunmaktadır.
Hepatit C ve İğne Paylaşımı
Hepatit B ve C, kan, meni veya diğer vücut sıvılarıyla temas yoluyla bulaşabilen ciddi viral enfeksiyonlardır. Amerika Birleşik Devletleri’nde, hepatit C özellikle kirli iğneleri paylaşan intravenöz uyuşturucu kullanıcıları arasında yaygındır. Hepatit B ise genellikle anneden bebeğine doğum sırasında bulaşabilmektedir. Dr. Sunyoung Lee, bu virüsün özellikle Doğu Asya’da – Çin, Japonya, Güney Kore ve Vietnam – yaygın olduğunu ve ABD’deki Asyalı hastalar arasında da, genellikle annelerinden doğum sırasında bulaşan enfeksiyonlar şeklinde görüldüğünü belirtmektedir. Her iki enfeksiyon da kan testleri ile kolayca tespit edilebilmektedir; bu nedenle erken teşhis ve tedavi büyük bir önem taşımaktadır. Hepatit B ve C’nin önlenmesi ve tedavi edilmesi, uzun vadede karaciğer hastalıklarını ve kanseri engellemek için kritik bir adımdır. Hepatit B’ye karşı oldukça etkili bir aşı mevcut olup, 1991 yılından bu yana bebeklerin bu virüse karşı aşılanması önerilmektedir. 60 yaşına kadar olan yetişkinler ve belirli risk faktörlerine sahip her yaştan bireyler, henüz aşı yaptırmadıysa taranmalı ve aşılanmalıdır. Hepatit C için henüz bir aşı bulunmamaktadır; ancak, enfeksiyon riskini azaltmanın en etkili yolu, iğneleri paylaşmaktan kaçınmaktır.
Antiviral İlaçlarla Hepatit C’nin Tedavisi
Dr. Sunyoung Lee, antiviral ilaçların hepatit C’yi tamamen tedavi edebileceğini belirtmektedir. Ancak birçok hasta, enfeksiyonlarının ne kadar ciddi olduğunu fark etmedikleri veya sağlık sistemiyle olan bağlantılarını kaybettikleri için yıllarca tedavi olmadan yaşamaktadır. Hepatit C’nin erken teşhisi ve tedaviye zamanında başlanması, uzun vadeli komplikasyonları önlemek açısından hayati bir önem taşımaktadır. Dr. Lee, hastalarına hepatitlerinin ne zaman teşhis edildiğini her zaman sorduğunu ifade etmekte ve bazı hastaların teşhislerinin 20 yıl önce konulduğunu belirttiğini aktarmaktadır. Uzun süreli virüs maruziyeti, ciddi karaciğer hasarına yol açabilir ve bu hastalar, karaciğer kanserine yakalanma açısından çok daha yüksek bir risk altındadır. Hepatit B, hafif bir akut enfeksiyondan kronik bir enfeksiyona kadar değişiklik gösterebilir. Kronik hepatit B enfeksiyonları, antiviral ilaçlar ve bazı durumlarda interferon gibi bağışıklık sisteminin enfeksiyonlarla savaşmasına yardımcı olan proteinler ile tedavi edilmelidir. Dr. Lee, hepatit B’nin genellikle anneden çocuğa bulaştığını vurgulayarak, hamile kadınların mutlaka hepatit B testi yaptırması gerektiğini ifade etmektedir. Erken teşhis, hem anne hem de bebeğin sağlığını korumak açısından kritik bir öneme sahiptir.
H. pylori ve Mide Kanseri Riski
H. pylori enfeksiyonları oldukça yaygındır; dünya nüfusunun yaklaşık yarısı bu bakteriyi taşımaktadır. Ancak bu kişilerin yalnızca %1 ila %3’ünde kansere yakalanma riski bulunmaktadır. Bilim insanları, bakterinin neden yalnızca bazı insanlarda kansere yol açtığını veya kansere neden olma mekanizmasını tam olarak anlamış değildir. Fred Hutch Kanser Merkezi’nde eğitimden sorumlu kıdemli başkan yardımcısı olan Dr. Nina Salama, bu konuya dikkat çekmektedir.
Bakterilerin Yayılması ve Önlenmesi
H. pylori bakterileri, tükürük, dişlerdeki plak ve dışkıda bulunabilmektedir. Enfeksiyonlar genellikle çocukluk döneminde yakın aile teması veya kalabalık yaşam alanlarında bulaşmaktadır. Bununla birlikte, enfekte olan çoğu insan herhangi bir semptom göstermez. H. pylori ile ilgili risklerin farkında olmak ve gerekli durumlarda tedaviye başvurmak, mide kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarını önlemek açısından önemlidir.
Bakterilerin Etkileri ve Önleme Yöntemleri
Dr. Nina Salama, H. pylori enfeksiyonunun mide astarında kronik iltihaplanmaya neden olduğunu ve bunun kanser gelişimini destekleyebileceğini belirtmektedir. Ayrıca, bakteriler hücrelerde mutasyona yol açabilecek toksik proteinler de taşımaktadır. Bakterinin türü ve kişinin genetik yapısı, kansere yakalanma riskinde etkili olabilir. H. pylori’nin aile içinde yayılmasını önlemenin en iyi yolu, yemek kapları, içme bardakları ve diş fırçalarının paylaşılmaması gerektiğidir. Dr. Salama, yemek hazırlamadan veya yemekten önce ve tuvalet kullanımının ardından ellerin en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla iyice yıkanmasının bakteriyi öldürebileceğini vurgulamaktadır.
ABD’de mide kanseri için rutin taramalar yapılmamaktadır. Ancak, mide ülseri, mide ağrısı veya kanlı dışkı gibi belirtiler yaşayan bireylerin mutlaka H. pylori enfeksiyonu açısından test edilmesi gerekmektedir. Doktorlar, H. pylori enfeksiyonlarını antibiyotiklerle tedavi etmekte ve aynı zamanda mide asidini azaltan ve mide zarını koruyan ilaçlar da reçete etmektedirler. H. pylori enfeksiyonunu önlemek ve tedavi etmek, mide kanseri gibi ciddi hastalıkların önüne geçmek için kritik bir rol oynamaktadır.
News
