Hipertansiyon, çoğu kişi tarafından farkında olunmayan bir sağlık sorunudur ve toplumda sık görülür. Tansiyon yüksekliği çoğu zaman belirti vermez; bu yüzden “sessiz katil” olarak adlandırılır ve kontrol altına alınmadığında hayati tehlikelere yol açabilir. Bu konuda farkındalığın artması için Prof. Dr. Olcay Özveren, risk faktörleri ve yönetim stratejileri hakkında önemli bilgiler sunuyor.
Risk Faktörleri hipertansiyon gelişiminde değiştirilebilir ve değiştirilemez olarak iki gruba ayrılır. Değiştirilemez faktörler arasında yaşın ilerlemesi, cinsiyet ve bazı kronik hastalıklar yer alır. Özellikle 40 yaşını geçtiğinizde risk artar ve erkeklerde genç yaşlarda daha yaygın görülebilir; menopoz sonrası kadınlarda ise risk yükselir. Değiştirilemeyen nedenler arasında yaş, cinsiyet ve bazı hastalıklar bulunmaktadır.
Değiştirilebilir risk faktörleri ise yaşam tarzı ile doğrudan ilişkilidir. Aşırı tuz tüketimi, lif açısından zengin olmayan işlenmiş gıdaların yoğunluğu, hareketsiz yaşam, sigara ve alkol kullanımı, obezite ve sürekli stres gibi etkenler tansiyon yükselmesini tetikleyebilir. Bu faktörler, gerekli önlemlerle ve tedaviyle kontrol altına alınabilir.
Belirti verir mi? Çoğu durumda hipertansiyon belirtilizdir. Ancak tansiyon uzun süre kontrolsüz kaldığında veya ciddi şekilde yükseldiğinde bazı belirtiler ortaya çıkabilir. Sık karşılaşılan bulgular arasında sabahları ense ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi ve kulak çınlaması sayılabilir. Ayrıca hastalar halsizlik ve enerji eksikliği hissedebilirler.
Takip Nasıl Olmalı? Tansiyon takibi kişinin yaşı, sağlık durumu ve risk faktörlerine bağlı olarak değişir.
- Hipertansiyon hastaları: Doktorun önerilerine uygun olarak günlük veya haftalık ölçüm ve kayıt yapılmalıdır.
- Risk taşıyanlar: Obezite, diyabet, böbrek hastalığı olanlar ile ailesinde hipertansiyon öyküsü bulunanlar en az ayda bir ölçüm ya da doktor önerisiyle daha sık takip etmelidir.
- Sağlıklı bireyler: 18-39 yaş aralığında olanlar en az 3-5 yılda bir, 40 yaş üzerindekiler ise yılda en az bir kez tansiyonlarını ölçtürmelidir.
- 65 yaş üzerindekiler: Yaşa bağlı olarak haftalık veya aylık ölçümler düşünülebilir.
Doğru Önerilen Ölçüm Şekli ise şu adımları içerir: 30 dakika önce kafein, sigara ve ağır egzersizden uzak durun; rahat bir ortamda oturur pozisyonda dinlenmiş olarak ölçüm yapın; kullanılan cihazlar kalibre edilmelidir; her iki kol üzerinden ölçüm yapılarak fark kontrol edilmelidir.
Gizli Tehdit Hipertansiyon çoğu zaman sinsi ilerler; Türkiye’de hastaların yaklaşık yarısı durumunun farkında değildir. Bu nedenle düzenli kan basıncı ölçümü hayati önem taşır. Erken tespit, tedavinin başarısını doğrudan etkiler.
Normal Değerler 120/80 mmHg’nin altında olan değerler olarak kabul edilir. Büyük tansiyon (sistolik) 120 mmHg’nin altında, küçük tansiyon (diyastolik) 80 mmHg’nin altında olduğunda normal kabul edilir.
Kontrol Edilmediğinde Ne Olur? Uzun vadede kalp, beyin, böbrekler ve gözler gibi hayati organlar zarar görebilir. Semptomlar günlük yaşamı etkileyebilir ve tedavi ömür boyu sürebilir; bu da ilaçların sürekli kullanılmasını gerektirebilir.
News
