Ton Balığında Toksik Cıva Tehlikesi
Son aylarda Türkiye’de gıda güvenliği konuları sıkça gündeme gelirken, benzer bir durum İngiltere’de de yaşanıyor. Çevre ve gıda aktivistlerinin yürüttüğü çalışmalar, konserve ton balığında cıva seviyelerinin oldukça yüksek olduğunu ortaya koydu. Uzun süre bekletilen yiyecekler arasında öne çıkan konserve ton balığında, toksik seviyede cıva tespit edilmesi, aktivistlerin hastanelerde ve okullarda bu ürünlerin yasaklanması yönündeki taleplerini artırdı.
Aktivistler, gıda güvenliği kuruluşlarını ve ton balığı üreticilerini, “sağlığa zarar veren ekonomik çıkarları gözeten sinik lobicilik” yapmakla suçluyor.
Cıva Seviyesi 3 Kat Fazla
Son elli yıldır denizlerin korunması için çalışan sivil toplum kuruluşu Bloom’un bir sözcüsü, ton balığı için belirlenen cıva eşiğinin diğer balık türlerine göre “hiçbir sağlık gerekçesi olmaksızın” üç kat daha fazla olduğunu belirtti. Bu çağrı, Bloom ve tüketici hakları örgütü Foodwatch’un kirliliğin yaygınlığını ortaya koyan endişe verici bir rapor yayınlamasının ardından geldi.
MailOnline ekibinin Fransa, İtalya, İspanya, Almanya ve İngiltere’den elde ettiği 150’den fazla konserve ton balığı kutusunun incelenmesi sonucunda, tüm örneklerde cıva tespit edildi ve %57’sinin birçok balık için güvenli limitleri aştığı belirlendi. Cıva, kimyasal olarak “ağır metaller” grubuna ait bir element olup, insan sağlığı üzerinde ciddi tehditler oluşturabilir. Cıvaya maruz kalmanın, beyin gelişimini olumsuz etkileyebileceği, yaşamı tehdit eden akciğer hasarına, kansere yol açabileceği ve hamile kadınlar tarafından tüketildiğinde doğum kusurlarına neden olabileceği kaydedilmektedir.
DSÖ: Halk Sağlığı İçin Risk
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), cıvanın asbest ve arsenikle eşit seviyede önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edildiğini belirtmektedir. Araştırmacılar, cıvanın halk sağlığı için büyük bir risk oluşturduğunu savunarak hükümetlerin “acil” eylemde bulunması gerektiğini vurguluyor. Bilimsel çalışmalar, yüksek dozda cıvanın sıçanlar ve farelerde çeşitli tümör türlerinin gelişimini tetikleyebileceğini göstermektedir. Tüketici hakları örgütü Foodwatch France’ın CEO’su Karine Jacquemart, “Yemek tabaklarımızda gördüğümüz şey, halk sağlığı için ciddiye alınmayan muazzam bir risktir… Daha koruyucu bir Avrupa standardına sahip olana kadar pes etmeyeceğiz” diyerek durumu özetliyor.
Cıva, kömür yakımı gibi doğal ve insan kaynaklı nedenlerle atmosfere salındıktan sonra okyanuslara karışmakta ve burada küçük organizmalar tarafından metilciva adı verilen toksik bir bileşiğe dönüşmektedir. Bu metilciva, besin zincirinde yukarı doğru ilerleyerek, yırtıcı balıklarda yüksek konsantrasyonlarda birikmektedir. Ton balığı, daha uzun ömürlü ve daha büyük yırtıcılar olduğu için, zamanla daha fazla cıva biriktirmektedir.
Konserveleme İşlemi Cıva Oranını Artırıyor
Mevcut Avrupa Birliği ve İngiltere yasalarına göre, ton balığındaki cıva sınırı 1 mg/kg iken, morina balığı gibi diğer balık türleri için bu sınır 0,3 mg/kg’dır. Ancak Bloom’a göre, konserveleme işlemi cıva konsantrasyonunu iki veya üç kat artırıyor. Bloom, “1970’lerden beri kamu otoriteleri ve güçlü ton balığı lobisi, Avrupa’daki yüz milyondan fazla ton balığı tüketicisinin sağlığına zarar verecek şekilde endüstriyel ton balığı avcılığının ekonomik çıkarlarını bilerek tercih etti” diyerek durumu eleştiriyor. Bu alaycı lobiciliğin, morina balığı gibi diğer balık türlerine kıyasla ton balığı için üç kat daha yüksek “kabul edilebilir” sınır belirlediğini ekliyor.
Bloom ve Foodwatch, ton balığında cıva sınırının diğer türlerde olduğu gibi 0,3 mg/kg olarak daha katı bir şekilde belirlenmesi çağrısında bulunuyor. Ayrıca, savunmasız insanları korumak amacıyla hastanelerde (doğumhaneler dahil), okullarda ve bakım evlerinde ton balığı ürünlerinin yasaklanması gerektiğini vurguluyorlar.
Hamilelere Önerilmiyor
İngiltere Gıda Standartları Ajansı’nda kimyasal kirleticiler başkanı olan Mark Willis, The Independent‘a şu açıklamalarda bulundu: “Bebek sahibi olmaya çalışan veya hamile olan kişilere haftada dört kutudan fazla ton balığı veya haftada iki kutudan fazla ton balığı bifteği yememelerini öneriyoruz. Bunun nedeni ton balığının diğer balıklardan daha yüksek civa seviyeleri içermesidir.”
Sonuçları Reddettiler
Balıkçı filolarını temsil eden Europêche’nin bir sözcüsü, rapordaki iddiaları reddederek bu raporu ‘yanıltıcı’ olarak nitelendirdi. Şunları eklediler: “Avrupa Birliği’ne sunulan konserve ton balığı ürünleri, tüketiciler için bilimsel kriterlere dayanan Avrupa düzenlemelerine sıkı bir şekilde uymaktadır. Bu eşikler, tüketici güvenliğini sağlamak amacıyla Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi uzmanları tarafından dikkatlice belirlenmiştir.”
News
