Gözlenen birfollow-up çalışması, yaklaşık 2.5 bin yetişkinin hayatlarını 15 yıl boyunca izledi. Başlangıç yaşları ortalama 71 olan katılımcılar, Beslenme kalitelerini çeşitli yiyecek gruplarına göre puanlayarak takip edildi. Çalışma, belirli bir diyet programını zorunlu kılmadı; bunun yerine mevcut beslenme alışkanlıklarını, bilinen sağlıklı beslenme modellerine ne kadar benzediğine göre değerlendirdi. Bu bağlamda Güney Avrupa kökenli Akdeniz tarzı diyet, sebze ve meyvenin, tam tahılların, kuruyemişlerin ve zeytinyağının ön planda olduğu bir örnek olarak ele alındı ve kırmızı et ile işlenmiş gıdaların sınırlı tutulduğu bir çerçeve sunuldu.
En çok risk taşıyan gruplarda dahi, Akdeniz tarzı beslenenler ile en az beslenenler arasındaki fark dikkat çekiciydi: daha sağlıklı beslenme alışkanlıkları, beyin ve kardiyovasküler hastalıklar açısından daha düşük insidansla ilişkilendirildi. Buna karşılık, pastırma ve sosis içeren kırmızı ve işlenmiş et ağırlıklı diyetler akranlarına göre daha hızlı beyin yaşlanması ve kalp hastalıkları için daha yüksek risk gösterdi.
Çalışmada ayrıca diyet-ilişkili risklerin yalnızca beyin sağlığını değil, artrit veya osteoporoz gibi kas-iskelet sistemi sorunlarını da kapsadığı belirtildi.
Besin öğeleri ve sağlık arasındaki bağlantı Analiz, özellikle meyve, sebze, kuruyemiş, baklagiller ve sağlıklı yağların tüketimini artırırken kırmızı ve işlenmiş etler, şekerli içecekler ve trans yağları azaltmanın faydalı olduğunu ortaya koydu. Çalışmadaki AHEI adlı puanlama sistemi, bu etkileşimleri yansıtmak için kullanıldı ve sonuçlar, uzun vadede kronik hastalık yükünü azaltmada beslenmenin belirleyici olduğuna işaret etti.
Yaşla birlikte kronik hastalık yükü Araştırmanın sonunda, en sağlıklı beslenen kişilerde kronik hastalık sayısının en az olanlara kıyasla iki ila üç daha az olduğu görüldü. Bu bulgu, demans, depresyon, Parkinson, diyabet ve kanser gibi kronik hastalıkların toplam yükünü azaltmada beslenmenin kilit bir rol oynadığını gösterdi.
Yaşlı nüfusta dengeli beslenmenin önemine vurgu yapan çalışmanın yazarı Adrián Carballo–Casla, beslenmenin çoklu hastalık gelişimini yavaşlatma potansiyelini vurguluyor.
Akdeniz diyetinin kadınları koruyuculuğu ve yaş sınırlamaları gibi bulgular özellikle kadınlarda ve 78 yaş üzeri bireylerde daha belirgin bulundu.
Ultra işlenmiş gıdaların etkileri Gıdaların işlenmişlik düzeyiyle ilgili tanımlamalar, evde pişirme sürecinde kullanılmayan katkı maddelerini kapsar. Hazır yiyecekler, dondurma, sosisli sandviçler, kızarmış tavuk ve ketçap bu gruba örnek olarak verilir. Bu tür gıdaların tüketiminde artış, kronik hastalık risklerini artıran öğeler olan yağ, şeker ve tuzun yüksekliğine bağlıdır.
Sağlıklı yaşlanma için öneriler ve kaynaklar Karolinska Enstitüsüyle bağlantılı araştırmacılar, beslenmenin yaşlı yetişkinlerde multimorbiditeyi etkilemede kritik rol oynadığını ifade ediyor. 2050 itibarıyla demans vakalarının küresel olarak artması beklenirken, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının bu artışı yavaşlatmaya yardımcı olabileceği vurgulanıyor.
Dengeli beslenme nasıl olmalı? Her gün en az 5 porsiyon meyve ve sebze ile başlayın; taze ürünleri tercih edin, ihtiyaç halinde dondurulmuş veya konserve seçenekler de kullanılabilir. Tam tahıllı gıdalarla her ana öğünü oluşturun; günde yaklaşık 30 gram lif hedefleyin ve lif için 5 porsiyon meyve-sebze yeterlidir. Yağsız veya bitki bazlı süt ürünlerini tercih edin ve haftada en az iki porsiyon baklagil, balık, yumurta veya et tüketin (balık tercih ağırlıklı olmalı). Salatalarda ve pişirme sırasında doymamış yağları kullanın, ayrıca günde 6-8 su bardağı su içmeyi unutmayın.
Kaynaklar: NHS Eatwell Rehberi, Open Food Facts
News
